Η ανοσμία από τον φοβερό ιό (συνέχεια)

 Ο φόβος των εταιρειών παραγωγής αρωμάτων είναι ο φοβερός (γνωστός και ως υπερφονικός) ιός να προκαλέσει σταδιακά ανοσμία σε μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού! Αυτό γιατί η ανοσμία αποτελεί συχνό σύμπτωμα της λοίμωξης από κορωνοϊό και εφόσον η κορωνίαση ανήκει στην κατηγορία των γριπών, κάποιος μπορεί να νοσήσει πολλές φορές! Συνεπώς, αν την γλυτώσει μια – δυό φορές, μπορεί να την πάθει την τρίτη!

Ισχύει κάτι τέτοιο? Δυστυχώς, ναι. Αν νοσήσει κάποιος ή αν εμβολιαστεί, αποκτά προσωρινή και όχι μόνιμη ανοσία. Αυτό σημαίνει πως μπορεί να προσβληθεί πολλές φορές στη ζωή του από τον φοβερό ιό! Κάθε φορά που θα νοσεί, θα έχει διαφορετικά συμπτώματα, πράγμα που δεν αποκλείει την περίπτωση εγκατάστασης μόνιμης ανοσμίας ή υποσμίας!

Ας δούμε ποια είναι η δική μου γνώμη. Πιστεύω ότι η παροδική ανοσμία οφείλεται σε βλάβη – δυσλειτουργία των περιφερικών υποδοχέων της όσφρησης που βρίσκονται στη μύτη. Ο κορωνογιός προκαλεί έντονη φλεγμονώδη αντίδραση και γι’ αυτό έχουμε το χαρακτηριστικό «μπούκωμα». Η φλεγμονή αυτή δεν προκαλεί πάντα «φράξιμο» στη μύτη, αλλά προκαλεί την παραγωγή κυτοκινών (κυρίως TNF & IL-1) που προξενούν βλάβη στους υποδοχείς της όσφρησης. Πιστεύω ότι η βλάβη αυτή είναι συνήθως αναστρέψιμη. Σε σπάνιες περιπτώσεις η ζημιά είναι μόνιμη και κυρίως όταν προκληθεί επιπλοκή, όπως σοβαρή ιγμορίτιδα.

Στις περιπτώσεις λοιπόν, που για την ανοσμία φταίει το μπούκωμα, η πρόγνωση είναι θετική και οι πιθανότητες να αποκατασταθεί η όσφρηση μεγάλες.

Όπως όλες οι γρίππες, έτσι και η κορωνίαση προκαλεί άσηπτες μηνιγγίτιδες – εγκεφαλίτιδες. Ο πονοκέφαλος – ζάλη είναι τα συμπτώματα προσβολής του κεντρικού νευρικού συστήματος (ΚΝΣ). Συνήθως, οι φοβεροί ιοί ταξιδεύουν στο ΚΝΣ μέσω των νευρώνων της όσφρησης – γεύσης. Αυτό σημαίνει πως το κέντρο της όσφρησης μπορεί να πληγεί από έναν φοβερό ιό! Αν πάθει μεγάλη ζημιά το κέντρο της όσφρησης, τότε η ανοσμία θα είναι μόνιμη!

Νομίζω λοιπόν, πως οι περιπτώσεις μόνιμης ανοσμίας οφείλονται σε βλάβη του ΚΝΣ (κυρίως του κροταφικού φλοιού) και όχι της βλεννογόνου της μύτης. Έχει πχ παρατηρηθεί ότι ο πονοκέφαλος (κατά την διάρκεια της κορωνίασης) συνδέεται συχνότερα με την ανοσμία.

Λίγα λόγια για τις διαταραχές όσφρησης

 Ένα από τα συχνότερα συμπτώματα της λοίμωξης από τον φοβερό ιό, είναι η ανοσμία. Σημαίνει ότι για κάποιο χρονικό διάστημα καταργείται η όσφρηση. Μπορεί να έχουμε και αγευσία, αλλά συνήθως πρόκειται για απλή διαταραχή όπου αυξάνεται η γεύση του πικρού.

Η συχνότερη αιτία της ανοσμίας είναι οι κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις. Αν η διαταραχή διαρκέσει για πολλούς μήνες, συνήθως είναι μη αναστρέψιμη και δυστυχώς, δεν υπάρχει ειδική θεραπεία.

Οι γρίππες ανέκαθεν προκαλούσαν ανοσμία. Έχω δει περιπτώσεις που η διαταραχή κατέστη μόνιμη είτε με ολική είτε με μερική (υποοσμία). Υπάρχουν και περιπτώσεις παροσμίας όπου δηλ. ο πάσχων αντιλαμβάνεται ως άσχημη οποιαδήποτε μυρωδιά! Η περίπτωση αυτή είναι η χειρότερη γιατί συχνά προκαλεί αγχώδη διαταραχή! Η αγχολυτική φαρμακευτική αγωγή έχει σχετικά μικρό αποτέλεσμα γιατί δεν μπορεί να αφαιρέσει τα επεισόδια παροσμίας.

Γράφουν οι ερευνητές ότι ο φοβερός ιός κορωνοϊός προκαλεί μόνιμη ανοσμία στο 20% των περιπτώσεων. Με την έως τώρα εμπειρία μου, κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Η παροδική ανοσμία χαρακτηρίζει την κορωνίαση, αλλά η μόνιμη είναι σπάνια.

Η κορωνίαση πλήττει ιδιαίτερα την ρινική βλεννογόνο παρόλο που η μύτη δεν «φράζει» τελείως. Υπάρχει όμως, ρινόρροια (τρέχει νερό), αίσθημα καύσου (κάψιμο) και φυσικά το χαρακτηριστικό μπούκωμα! Όσο διαρκούν τα παραπάνω συμπτώματα, η οσμή πάει περίπατο!

Σε κάποιες περιπτώσεις, η άσχημη μυρωδιά γίνεται αντιληπτή ως ζέστη και τα αρώματα ως δροσιά! Αυτό έχει ενδιαφέρον γιατί μπορεί να συνδέεται με τον προϊστορικό άνθρωπο! Την εποχή εκείνη, πολλοί άνθρωποι επέλεγαν να ζουν στους πάγους και να ντύνονται με προβιές, για λόγους υγείας! Στις ζεστές περιοχές τα μικρόβια αναπτύσσονταν γρήγορα και οι λοιμώξεις ήταν πολλές. Άσε που υπήρχαν και κουνούπια! Αντίθετα, στους πάγους τα μικρόβια ήταν λίγα και τα τρόφιμα διατηρούνταν για μεγάλο χρονικό διάστημα!

Μπορεί λοιπόν, η γενετική μνήμη μας να έχει συνδυάσει τον καύσωνα με κάτι το άσχημο και την δροσιά με κάτι το θετικό!

Ποια είναι η αντιμετώπιση της ανοσμίας? Η θεραπεία είναι η ίδια με αυτήν της κορωνίασης: υπομονή θα περάσει! Στις περισσότερες περιπτώσεις η οσμή επανέρχεται όταν αποκατασταθεί πλήρως η ρινική βλεννογόνος. Αυτό μπορεί να γίνει εβδομάδες μετά το αρνητικό κορωνοτέστ. Υπομονή λοιπόν!

Πτώσεις στο έδαφος ηλικιωμένων

 

Οι πτώσεις στο έδαφος των ηλικιωμένων είναι πολύ συχνές (ο λαός λέει “ο γέρος ή από πέσιμο θα πάει ή από χ…”). Το κεφάλαιο αυτό όμως, είναι πολύ - πολύπλοκο γιατί εξαρτάται από πολλούς παράγοντες και συχνά ανίατες αιτίες.

1) πτώσεις λόγω απώλειας συνείδησης (λιποθυμία)

Η συχνότερη αιτία των πτώσεων αυτών είναι τα “υποτασικά επεισόδια” δηλ, η ανεπάρκεια παροχής αίματος στον εγκέφαλο. Σε νέα άτομα αυτό οφείλεται σε ορθοστατική υπόταση ή σε “βαγοτονία” δηλ, δυσλειτουργία του πνευμονογαστρικού νεύρου. Μπορεί να τύχει και σε ηλικιωμένους, αλλά πρέπει να υπάρχει σχετικό ιστορικό. Αν δεν υπάρχει, κοιτάζουμε μήπως οφείλεται σε αντιυπερτασικά φάρμακα ή σε αναιμία. Στην συνέχεια ζητούμε καρδιολογικό έλεγχο για το ενδεχόμενο καρδιακής αρρυθμίας που προκάλεσε την ισχαιμία (μείωση παροχής αίματος). Αν η καρδιά είναι εντάξει, ψάχνουμε τις καρωτίδες! Αν και εδώ δεν βρούμε σημαντική στένωση, τότε πιθανότατα φταίει ο “glomus carotideus”. Πρόκειται για ένα εξάρτημα που έχει τοποθετήσει ο Θεός στις καρωτίδες για να ρυθμίζει την πίεση του αίματος ανάλογα με την θέση της κεφαλής. Αν δηλ, κάθομαι και σηκωθώ απότομα, τότε θα πρέπει το αίμα να αυξήσει την πίεσή του ώστε να φτάσει στο κεφάλι. Στους ηλικιωμένους, συχνά το εξάρτημα αυτό χαλάει και δυστυχώς δεν υπάρχει ανταλλακτικό. Η μόνη λύση είναι να προσέχουν και να σηκώνονται αργά. Στο χωριό μου έδεναν ένα σχοινί στο ταβάνι πάνω από το κρεβάτι ώστε να το κρατά η ηλικιωμένος και να σηκώνεται σιγά – σιγά!

Αν τώρα η λιποθυμία δεν είχε αιμοδυναμικό αίτιο, ψάχνουμε την εγκεφαλική λειτουργία για το ενδεχόμενο επιληπτικού τύπου διαταραχής. Αυτό σημαίνει πως ο εγκέφαλος “βραχυκύκλωσε”, σταμάτησε να λειτουργεί στιγμιαία και προκλήθηκε η πτώση. Το βραχυκύκλωμα μπορεί να οφείλεται σε μικρό εγκεφαλικό, σε αιμοδυναμική διαταραχή ή σε πιο σπάνιες αιτίες όπως διαταραχή ηλεκτρολυτών και όγκοι. Η διάγνωση γίνεται με το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα. Αν το ΗΕΓ δείξει κάτι, τότε προχωράμε σε αξονική εγκεφάλου ώστε να διαπιστώσουμε αν συνέβη κάποιο εγκεφαλικό ή κάτι άλλο που προκάλεσε την διακοπή της λειτουργίας του εγκεφάλου.

Φυσικά, σε πολλές περιπτώσεις συνυπάρχουν πολλά από τα παραπάνω!

2) πτώσεις λόγω διαταραχής της ισορροπίας.

Για να σταθεί ο άνθρωπος στα πόδια του χρειάστηκαν πολύπλοκοι μηχανισμοί παρ’ όλο που μας φαίνεται απλό! Η ισορροπία για να ρυθμιστεί σωστά, δέχεται πληροφορίες από ολόκληρο το σώμα μας κυρίως μέσω της εν τω βάθει αισθητικότητας. Αρκεί σε κάποιον να μουδιάσουν οι πατούσες του και δεν θα μπορεί να περπατήσει σωστά! Υποδοχείς που σχετίζονται με την ισορροπία υπάρχουν στον αυχένα, αλλά και στα ιγμόρεια. Συχνά η ζαλάδα προκαλείται από αυχενικό ή ιγμορίτιδα. Φυσικά, πρωτεύον είναι ο ρόλος του αιθουσαίου συστήματος που βρίσκεται μέσα στο αυτί. Πρόκειται για τρία αλφάδια, ένα σε κάθε επίπεδο. Αν κάποιο από τα αλφάδια αυτά φράξει και δεν κινείται ελεύθερα το υγρό, τότε προκαλείται ίλιγγος με αποτέλεσμα αλλού να πατάμε και αλλού να βρισκόμαστε! Ο εγκέφαλος λοιπόν, λαμβάνει πληροφορίες από όλους αυτούς τους υποδοχείς, τις επεξεργάζεται και μετά ρυθμίζει την ισορροπία μας. Σε έναν ηλικιωμένο είναι πολύ συχνό να δυσλειτουργεί ο εγκέφαλος, συνήθως λόγω λευκοεγκεφαλοπάθειας και μικροεγκεφαλικών. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν οι πληροφορίες που φτάνουν σ’ αυτόν είναι σωστές, δεν τις επεξεργάζεται επαρκώς και δεν μπορεί να ρυθμίσει την ισορροπία. Συχνά συνδυάζονται και διαταραχές κινητικότητας (βάδισης). Ο ηλικιωμένος βαδίζει με αστάθεια (αδυναμία βάδισης σε ευθεία γραμμή) ή παρουσιάζει παρκινσονισμό (νόσο Πάρκινσον ή κάτι που μοιάζει με Πάρκινσον). Όλα αυτά σημαίνουν ότι ο ηλικιωμένος δεν μπορεί να κρατήσει την ισορροπία του αν αλλάξει απότομα κατεύθυνση, αν σκοντάψει κάπου ή αν το έδαφος είναι ανώμαλο. Σε κάποιες περιπτώσεις συμβαίνουν τα λεγόμενα drop attacks τα οποία θεωρείται ότι οφείλονται σε κυκλοφοριακή ανεπάρκεια. Ο ηλικιωμένος αισθάνεται σαν να τον σπρώχνει κάποιος και πέφτει αιφνίδια στο έδαφος! Όλες οι περιπτώσεις εγκεφαλικής εκφύλισης δεν έχουν ουσιαστική θεραπεία και δυστυχώς δεν μπορούμε να προστατέψουμε τους ασθενείς...

Φυσικά, σε πολλές περιπτώσεις συνυπάρχουν πολλά από τα παραπάνω!

Απομυελινωτικού τύπου ευρήματα στις μαγνητικές

 

Ένα από τα πλέον συχνά προβλήματα που αντιμετωπίζουμε είναι να κάνει κάποιος μια μαγνητική εγκεφάλου για οποιονδήποτε λόγο και σε αυτήν να φανούν στην λευκή ουσία “εστίες υψηλής έντασης σήματος στις Τ2”. Με δεδομένο ότι τα ίδια φαίνονται και στην σκλήρυνση κατά πλάκας, ο ασθενής παθαίνει πλάκα!

Τα περισσότερα όμως, από αυτά τα ευρήματα χαρακτηρίζονται “μη ειδικά” δηλ. δεν έχουν σαφείς απεικονιστικούς χαρακτήρες απομυελινωτικής νόσου και τρέχα γύρευε τι τα προκάλεσε!

Κατ’ αρχάς θα πρέπει να χορηγηθεί παραμαγνητική ουσία γιατί αν την προσλαμβάνουν οι εστίες αυτές, τότε μάλλον πρόκειται για οξείες φλεγμονές της λευκής ουσίας του εγκεφάλου, άρα η σκλήρυνση κατά πλάκας μπαίνει στις πιθανές διαγνώσεις. Διαφορετικά, αν δεν υπάρχει πρόσληψη, οι εστίες είναι λίγες και δεν έχουν “ειδική απεικονιστική εικόνα”, το πιθανότερο είναι να πρόκειται για “τυχαία ευρήματα” και να μην έχουν καμιά κλινική συνέπεια στην υγεία του ασθενούς.

Παρόμοιες εστίες μπορεί να φανούν και σε άλλες παθολογίες όπως πχ οι ρευματοπάθειες. Πρόκειται για εστίες “απομυελίνωσης” δηλ. βλάβης της μυελίνης (λευκής ουσίας) του κεντρικού νευρικού συστήματος. Η θέση των βλαβών αυτών στην μαγνητική, μπορεί να βοηθήσει στην διάγνωση.

Για να γίνει η σωστή διάγνωση χρειάζεται μια προσεκτική κλινική εξέταση με το ιστορικό του ασθενούς και συμπληρωματικές εξετάσεις όπως τα οπτικά προκλητά δυναμικά. Αν υπάρχει αμφιβολία, πρέπει να γίνει οσφυονωτιαία παρακέντηση και να ληφθούν υπόψιν τα ευρήματα, όπως ο δείκτης IgG.

Το θέμα περιπλέκεται αν ο ασθενής δεν είχε ποτέ συμβατή συμπτωματολογία και οι εστίες δεν προσλαμβάνουν παραμαγνητική ουσία. Σημαίνει ότι δεν είναι “ενεργές” άρα πρόκειται για παλιές βλάβες δηλ. για ουλές! Αυτό όμως, δεν αποκλείει την σκλήρυνση κατά πλάκας και συνήθως, ζητούμε παρακλινικό συμπληρωματικό έλεγχο.

Όμως, επειδή ο ασθενής δεν έχει συμβατά συμπτώματα και συχνά πρόκειται για άτομα που φοβούνται για την υγεία τους, πρέπει να είμαστε προσεκτικοί! Μου έχουν τύχει περιπτώσεις που οι εστίες πράγματι οφείλονταν σε παλιά ασυμπτωματικά επεισόδια (ώσεις) της σκλήρυνσης κατά πλάκας, αλλά οι ασθενείς ήταν κλινικά υγιέστατοι! Η δική μου συμβουλή ήταν να μην κάνουν τίποτα εκτός από περιοδικό έλεγχο με μαγνητική, ώστε να διαπιστωθεί πιθανή εξέλιξη. Όσοι με άκουσαν, πήγαν καλά.

Υπήρξαν όμως και αυτοί που έτρεξαν σε άλλους γιατρούς για να το ψάξουν περισσότερο! Η διάγνωση επιβεβαιώθηκε με οσφυονωτιαία παρακέντηση και άρχισαν να παρουσιάζουν συμπτωματολογία, πολλές φορές σοβαρή!

Γιατί έγινε αυτό? Η σκλήρυνση κατά πλάκας είναι ένα αυτοάνοσο νόσημα που όπως και τα υπόλοιπα αυτοάνοσα, εξαρτάται πολύ από την ψυχική μας διάθεση. Αν κάποιος είναι χαλαρός (“τραλαλά” λέγεται επιστημονικά), δύσκολα θα συμβεί “ώση”, δηλ. επίθεση των αντισωμάτων στην μυελίνη του ΚΝΣ και βλάβη της. Αν αντίθετα είναι τρομαγμένος, στενοχωρημένος, αγχωμένος και τα ρέστα, η πιθανότητα ώσης είναι μεγάλη. Τα περισσότερα από τα κλινικά προβλήματα της σκλήρυνσης κατά πλάκας εμφανίζονται σε περιόδους στεναχώριας! Γι αυτό το λόγο, συνιστώ πάντα παρακολούθηση από ειδικό ψυχολόγο.

Βέβαια, η θέση του γιατρού είναι δύσκολη. Αν ακολουθήσει τον δρόμο της παρακολούθησης χωρίς φαρμακευτική αγωγή, μπορεί να συμβεί μια σοβαρή ώση και να του ζητήσουν ευθύνες! Είναι λοιπόν, απαραίτητο να εξηγήσει στον ασθενή την κατάσταση χωρίς να τον τρομάξει!

H ανοια

 

Άνοια σημαίνει «έκπτωση των ανωτέρων νοητικών λειτουργιών πέραν του αναμενόμενου για την ηλικία». Συγκεκριμένα, όλοι μας ενώ γερνάμε, χάνουμε εγκεφαλικά κύτταρα με αποτέλεσμα να μην έχουμε τις ίδιες νοητικές ικανότητες με πριν. Η μαθησιακή ικανότητα φθίνει με το πέρασμα των ετών. Εγώ πχ, όταν σπούδαζα έπιανα πουλιά στον αέρα, τώρα δεν μπορώ να πιάσω ούτε κουτσή κότα! Επίσης, φθίνει η «πλαστικότητα» του εγκεφάλου, δηλ η ικανότητα προσαρμογής του. Γι’ αυτό οι γέροι αλλάζουν δύσκολα γνώμη και είναι κολλημένοι στα παλιά.

Φυσικά, η ταχύτητα με την οποία φθίνουν οι νοητικές λειτουργίες είναι διαφορετική από άνθρωπο σε άνθρωπο. Αν όμως κάποιος ξεφεύγει από τον μέσο όρο και «χάνει» πολύ, λέμε ότι πάσχει από άνοια!

Το πρώτο σημαντικό σημείο λοιπόν, αφορά τη διάγνωση! Με ποια κριτήρια θα πούμε ότι κάποιος «χάνει» παραπάνω από το αναμενόμενο για την ηλικία του? Υπάρχουν κάποια τεστ που έχουν φτιαχτεί για το σκοπό αυτό και σε γενικές γραμμές είναι αξιόπιστα. Εξαρτάται όμως και από την εμπειρία του εξεταστή! Τελευταία μου έρχονται διάφοροι που έχουν διαγνωστεί ως ανοϊκοί με τα τεστ και εγώ συστήνω τη διακοπή της θεραπείας που τους χορήγησαν! Δεν θεωρώ πως χρήζουν φαρμακευτικής αγωγής!

Αυτό που πρέπει να αξιολογηθεί είναι η ικανότητα του ασθενούς να συμμετάσχει σε μια συζήτηση, να ζει φυσιολογική καθημερινότητα και γενικότερα η οποιαδήποτε νοητική έκπτωση να μην επηρεάζει τη ζωή του! Για να το κρίνεις,  προϋποθέτει μεγάλη εμπειρία στο θέμα!

Οι δύο μεγάλες κατηγορίες άνοιας είναι η νόσος Alzheimer και η γεροντική – αγγειακή άνοια. Η νόσος Alzheimer έχει γενετική βάση και σχεδόν πάντα βρίσκουμε κάποιον στην οικογένεια που έχει το ίδιο πρόβλημα. Επηρεάζει σχεδόν το σύνολο των νοητικών λειτουργιών με αποτέλεσμα ο ασθενής να παρουσιάζει σημαντική δυσκολία στην καθημερινότητά του. Μια συζήτηση μαζί του αποδεικνύει πως δεν είναι σε θέση να συμμετάσχει επαρκώς.

Η αγγειακή άνοια οφείλεται σε μικροϊσχαιμικές αλλοιώσεις του εγκεφάλου (κάτι σαν μικρά εγκεφαλικά) που όταν πληθύνουν προκαλούν διάσπαση προσοχής (αφηρημάδα), διαταραχές μνήμης, ευερεθιστότητα, συναισθηματική διαταραχή και άλλα σχετικά συμπτώματα. Η συζήτηση με τον ασθενή είναι ικανοποιητική. Σε προχωρημένο στάδιο η συμπτωματολογία μοιάζει με αυτήν του Alzheimer.

Σε κάποιες περιπτώσεις, τα δύο παραπάνω συνυπάρχουν και η διάκρισή τους είναι δύσκολη. Έχω πάντως, παράδειγμα δύο αδελφών που ο ένας πάσχει από Alzheimer ενώ ο άλλος παρουσιάζει μια σχεδόν φυσιολογική κλινική εικόνα με ήπιες μόνον διαταραχές μνήμης. Ο δεύτερος έχει σημαντικές μικροϊσχαιμικές αλλοιώσεις εγκεφάλου που δεν του έχουν προκαλέσει πρόβλημα γιατί δεν κληρονόμησε το γονίδιο του Alzheimer!

Οι ασθενείς με μικροϊσχαιμικές αλλοιώσεις θα πρέπει να προσέξουν τους παράγοντες κινδύνου που συνήθως είναι πίεση, ζάχαρο, χοληστερίνη. Πιο σπάνια βρίσκουμε ότι φταίει κάπνισμα ή και αλκοόλ. Υπάρχουν βέβαια και ασθενείς με μικροϊσχαιμικές αλλοιώσεις χωρίς εμφανή παράγοντα κινδύνου. Συνήθως όμως, υπάρχει!

Ένα μεγάλο πρόβλημα που αντιμετωπίζω, είναι ότι δεν μπορώ να πείσω τους συγγενείς ότι ο ασθενής δεν χρήζει φαρμακευτικής αγωγής όταν δεν παρουσιάζει σημαντικά συμπτώματα! Νομίζουν ότι τα φάρμακα θεραπεύουν ή έστω επιβραδύνουν την εξέλιξη. Τα φάρμακα όμως, θεωρείται ότι αυξάνουν την απόδοση των υγειών κυττάρων με αποτέλεσμα την βελτίωση της κλινικής εικόνας. Αν λοιπόν, η κλινική εικόνα είναι σχεδόν φυσιολογική, αυτά δεν χρειάζονται! Μόλις ο ασθενής αρχίζει να παρουσιάζει δυσκολίες, τότε πρέπει να χορηγούνται.

Η μεμαντίνη αρχικά είχε δώσει ελπίδες πως επιβραδύνει την εξέλιξη, αλλά αυτό δεν επιβεβαιώθηκε. Στα ποντίκια φαίνεται πως δρούσε νευροπροστατευτικά εμποδίζοντας την νευροτοξική δράση της υπερδιέγερσης των υποδοχέων του γλουταμινικού. Στον άνθρωπο δεν φαίνεται να ισχύει. Επίσης, δεν έχει αποδειχτεί πως το επιτυγχάνει η ομοταυρίνη σε ασθενείς που φέρουν το γονίδιο ΑΡΟΕ ε4, αλλά οι έρευνες συνεχίζονται. 

Πιστεύω λοιπόν, πως δεν υπάρχει ουσιαστική προληπτική αγωγή για την νόσο του Alzheimer. Τα φάρμακα βοηθούν γιατί όσοι τα παίρνουν βρίσκονται σε καλύτερη κατάσταση από αυτούς που δεν τα παίρνουν. Στην αμιγή νόσο του Alzheimer εγώ χορηγώ φάρμακο μόλις γίνει η διάγνωση. Στην γεροντική – αγγειακή άνοια όμως, το βασικό κριτήριο είναι η φυσιολογική καθημερινότητα του ασθενούς. Μόλις αρχίζει να παρουσιάζει δυσκολίες, τότε του χορηγώ φάρμακο.   

Υπάρχουν και κάποια συμπληρώματα διατροφής που αναφέρονται ως αποτελεσματικά, αλλά δεν έχουν λάβει επίσημη έγκριση. Η Ελληνική Νευρολογική Εταιρεία αναφέρει ότι αυτά είναι:

-το gingko biloba στη ΝΑ (νόσο Alzheimer)

 -το FortasynConnect, κυρίως για τις πρωϊμότερες μορφές της ΝΑ (ήπια νοητική διαταραχή ή ήπια άνοια)

-η τραμιπροσάτη (ομοταυρίνη) μόνο σε ασθενείς με ΑPOE ε4 (ήπια νοητική διαταραχή ή ήπια άνοια)

 

ΕΠΙΣΗΜΗ ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΒΛΑΣΤΟΚΥΤΤΑΡΩΝ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΝΟΣΟΥ ΤΟΥ ΚΙΝΗΤΙΚΟΥ ΝΕΥΡΩΝΑ

 Μεταφέρω το συμπέρασμα:

Με βάση τα ανωτέρω, συμπεραίνεται ότι τα στοιχεία για τη θεραπευτική αποτελεσματικότητα της ενδοθηκικής χορήγησης MSCs & MSC-NTF δεν είναι επαρκή και συνεπώς η ενδιαφέρουσα αυτή μέθοδος δεν θα έπρεπε να εφαρμόζεται ως θεραπεία ρουτίνας ή στα πλαίσια ιατρικού τουρισμού. Εν όψει των θετικών τάσεων που αναδεικνύουν οι παραπάνω μελέτες, περαιτέρω καλά σχεδιασμένες κλινικές δοκιμές, εστιασμένες ιδιαίτερα σε ασθενείς με πρώιμη νόσο, κρίνονται αναγκαίες.

 Μας πονοκεφαλιάζουν οι φονικοί ιοί!

(το κείμενο έχει γραφεί σε απλή γλώσσα ώστε να είναι καλύτερα κατανοητό)

Η ανθρωπότητα λοιπόν, ανακάλυψε πρόσφατα πως υπάρχουν φονικοί ιοί και προκάλεσε σε πολλούς πονοκέφαλο! Σήμερα όμως, θα ασχοληθούμε με τον πονοκέφαλο!

Γιατί κάποιοι πονοκεφαλιάζουν με τα προβλήματα? Γιατί έτσι τους έφτιαξε ο Θεός! Υπάρχουν δηλ, κάποιοι άνθρωποι που όταν βρίσκονται σε κατάσταση σωματικού ή ψυχικού στρες, τους πιάνει πονοκέφαλος! Συνεπώς, ο πονοκέφαλος δεν έρχεται σε όλους, αλλά μόνον σε όσους έχουν προδιάθεση.

Η προδιάθεση αυτή είναι «συγγενής» συνεπώς, υπάρχει με την γέννηση και σχεδόν πάντα ανακαλύπτουμε κληρονομικότητα, δηλ κάποιος από τους δύο γονείς πονοκεφαλιάζεται. Τα δε προβλήματα από μόνα τους δεν προκαλούν τον πονοκέφαλο, αλλά βοηθούν ώστε αυτός να εκδηλωθεί. Αυξάνουν την συχνότητα των πονοκεφάλων, αλλά και την έντασή τους.

Οι συγγενείς ή κληρονομικοί πονοκέφαλοι, συνήθως ονομάζονται «ημικρανία» παρ’ όλο που υπάρχουν και άλλου τύπου. Δεν θα ασχοληθούμε όμως, με τις ονομασίες, αλλά με την ουσία.

Ο πονοκέφαλος λοιπόν, μπορεί να είναι συγγενής ή επίκτητος. Αν είναι συγγενής, η αιτία υπάρχει μέσα μας και μπορεί να καταπολεμηθεί το σύμπτωμα. Αν είναι επίκτητος, κάτι φταίει και πρέπει να καταπολεμηθεί η αιτία. Πχ ο φονικός ιός κορωνογιός (κορωνοϋιός =  κορωνογιός!), συμπεριλαμβάνει τον πονοκέφαλο στο ρεπερτόριο συμπτωμάτων του, αλλά είναι συχνότατος και στον εμβολιασμό του (σε ποσοστό περίπου 70% των άρτι εμβολιασθέντων!). Αν η γρίππη προκαλέσει ιγμορίτιδα, τότε έχουμε πονοκέφαλο (πιο έντονο το πρωί) που συνοδεύεται από μπούκωμα και αίσθημα ζάλης.

Βέβαια, η αιτία που φοβούνται οι περισσότεροι πονοκεφαλούχοι είναι οι όγκοι (καλοήθεις και κακοήθεις) του εγκεφάλου. Ένας αιφνίδιας έναρξης πονοκέφαλος μπορεί να υποδηλώνει εγκεφαλική αιμορραγία. Υπάρχουν και πολλές άλλες πιο σπάνιες αιτίες.

Αν η αιτία είναι συγγενής, ο πονοκέφαλος μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, συχνά ακόμη και στο Δημοτικό! Οι πρώτοι πονοκέφαλοι είναι ήπιοι και αραιοί. Όσο μεγαλώνει το παιδί, αυξάνονται σε ένταση και συχνότητα και αρχίζει να μην πιάνει το ντεπόν ή το παναντόλ!

Έχουμε διάφορα είδη πονοκεφάλων όσον αφορά την εντόπιση, την ένταση και τα χαρακτηριστικά του πόνου. Ένας σχεδόν καθημερινός πονοκέφαλος ήπιας – μέτριας έντασης σαν «πίεση», ονομάζεται «κεφαλαλγία τάσεως» και συχνά αποδίδεται σε «αυχενικό» γιατί συνοδεύεται από υπερτονία των μυών του αυχένος! Δεν είναι όμως, αυχενικό, αλλά πονοκέφαλος συγγενής της ημικρανίας!

Η κλασική ημικρανία λέγεται έτσι γιατί ο πόνος εντοπίζεται στο μισό κεφάλι. Συνοδεύεται από φωτοφοβία, φασαριοφοβία, αίσθημα γενικής αδιαθεσίας, αδυναμία συγκέντρωσης και ναυτία. Μπορεί να εμφανίζεται κατά την περίοδο (γυναίκες) ή κατά την διάρκεια έντονης σωματικής καταπόνησης ή του σεξ! Συνήθως όμως, εμφανίζεται σε περιόδους έντονου στρες ψυχικού ή σωματικού. Η βαρύτητα διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο, από σπάνια επεισόδια ημικρανίας έως σχεδόν καθημερινά πχ, 3-4 φορές την εβδομάδα! Στην «κακοήθη» σχεδόν καθημερινή ημικρανία, συμβάλει και η κατάχρηση παυσίπονων, δηλ όσο συχνότερα παίρνει κάποιος παυσίπονα τόσο περισσότερο πονά! Γι’ αυτό το λόγο, πρόκειται για μια πάθηση που πρέπει να παρακολουθείται από νευρολόγο.

Ο ίδιος ο ημικρανικός ασθενής δεν παρουσιάζει πάντα τους ίδιους πονοκεφάλους. Μπορεί να παρουσιάζει εκτός από την κλασική ημικρανία, κεφαλαλγία τάσεως, αλλά και μια ημικρανία που πιάνει ολόκληρο το κεφάλι ή μόνο το ινία ή μόνο το μέτωπο! Υπάρχουν και τα «ημικρανικά ισοδύναμα» όπου ο πόνος μπορεί να εντοπίζεται σε κάποια άρθρωση ή σε κάποια δόντια! Προφανώς, ένας μη ειδικός γιατρός μπορεί να μπερδευτεί και να ψάχνει άλλες αιτίες! Υπάρχουν και σπάνιες ημικρανίες που συνδυάζονται με εντυπωσιακά συμπτώματα όπως φωταψίες και διαταραχές της όρασης, ακόμη και παροδικές ημιπληγίες σαν αυτές των εγκεφαλικών!

Λένε κάποιοι πως οι κακοήθεις ημικρανίες συνδυάζονται με εγκεφαλικά, αλλά από την προσωπική μου εμπειρία αυτό δεν ισχύει. Μπορεί κάποιου το κεφάλι να πάει να σπάσει απ’ τον πόνο, αλλά αν κάνουμε μια μαγνητική θα είναι όλα μια χαρά! Αυτοί που παρουσιάζουν μικροεγκεφαλικά ή είναι σύμπτωση ή πάσχουν από μια άλλη σπάνια ασθένεια που συνδυάζει εγκεφαλικά με πονοκέφαλο που μοιάζει με την ημικρανία.

Οι ημικρανίες λοιπόν, δεν είναι μόνον διαφορετικές από πάσχοντα σε πάσχοντα, αλλά και στον ίδιο τον πάσχοντα αλλάζουν συχνότατα χαρακτηριστικά όσον αφορά τα συνοδά συμπτώματα,  την εντόπιση, την ένταση και την συχνότητα.  Χρειάζεται λοιπόν, ένας νευρολόγος που να παρακολουθεί τον πάσχοντα και να αντιμετωπίζει την κατάσταση ανάλογα με τα προβλήματα που δημιουργεί. Αν πχ, οι κρίσεις ημικρανίας είναι αραιές, αντιμετωπίζονται με ειδικά παυσίπονα. Αν είναι συχνές, αντιμετωπίζονται με «προληπτική αγωγή», δηλ παίρνει κάποιος κάθε μέρα ένα φάρμακο ώστε να μειώνεται η ένταση και να αραιώνει η συχνότητα. Τελευταία έχουν κυκλοφορήσει και κάποια αντισώματα που χορηγούνται με ένεση και υποτίθεται πως κάνουν θαύματα. Από την προσωπική μου εμπειρία όμως, η αποτελεσματικότητά τους είναι ανάλογη των κλασικών προληπτικών φαρμάκων. Φυσικά, βοηθά και η ψυχολογική υποστήριξη ώστε να μειώνεται το καθημερινό άγχος.

Ο επίλογος είναι, ότι ενώ η ημικρανία που έχει αφεθεί στην τύχη της μπορεί να οδηγήσει σε αναπηρία και ο πάσχων να κάθεται κάθε μέρα κρατώντας το κεφάλι του χωρίς να δουλεύει ή να κάνει τις καθημερινές ασχολίες του, αν παρακολουθείται από ειδικό γιατρό μπορεί να διάγει βίον φυσιολογικόν! Οι πονοκέφαλοι μπορεί να μην περάσουν 100%, αλλά ο πάσχων μπορεί να συνεχίζει κανονικά τις δραστηριότητές του με την κατάλληλη αγωγή!

 

Σύνδρομο Guillain-Barré

Πρόκειται για μια κυρίως κινητικού τύπου πολυνευροπάθεια η οποία οδηγεί σε χαλαρή τετραπληγία και πιθανόν σε θάνατο λόγω αναπνευστικής ανεπάρκειας (παράλυση αναπνευστικών μυών).

Η κλασική αντίληψη για την παθογένεση είναι ότι πρόκειται για αυτοάνοση αντίδραση μετά από ιική λοίμωξη. Η γρίππη ή/και τα κρυολογήματα, θεωρούνται κλασική αιτία που πυροδοτεί την αυτοάνοση αντίδραση. Τα κύτταρα του οργανισμού μας διαθέτουν μία ταυτότητα η οποία τα προστατεύει από το ανοσοποιητικό μας. Το ανοσοποιητικό μας επιτίθεται σε όποιον εισβολέα δεν διαθέτει αυτήν την ταυτότητα. Τυχαίνει λοιπόν, κάποιος ιός να διαθέτει παρόμοια ταυτότητα (αντιγόνο) με αυτήν του οργανισμού κάποιου, με αποτέλεσμα το ανοσοποιητικό του να επιτίθεται στον ιό, αλλά λόγω ομοιότητας και στην μυελίνη των νεύρων! Η καταστροφή της μυελίνης προκαλεί το σ. Guillain-Barré!

Η συχνότητα της νόσου είναι 1-3 περιπτώσεις ανά 100000 κατοίκους κάθε χρόνο. Είναι προφανές ότι την ίδια συχνότητα βρίσκουμε και ως παρενέργεια από εμβόλια γρίππης (ή κορωνοϊού). Το εμβόλιο προκαλεί την δημιουργία αντισωμάτων τα οποία είναι παρόμοια με εκείνα που θα δημιουργούσε το σώμα μας εναντίον του ιού. Είναι λοιπόν, λογικό ο ιός ή το εμβόλιό του να προκαλούν την ίδια ανώμαλη ανοσολογική αντίδραση. Με βάση τη λογική αυτή, αν κάποις δεν πάθει πολυνευροπάθεια απ’ το εμβόλιο, θα την πάθει απ’ τον ιό! Συνεπώς, έτσι κι αλλιώς συνιστώνται οι εμβολιασμοί για τον κορωνοϊό!

Στην ιατρική όμως, δεν υπάρχουν κανόνες! Ο νευρολόγος Augusto Scaglioni ανέφερε σε ιατρικό φόρουμ, την περίπτωση ενός ασθενούς που νόσησε από Guillain-Barré μετά από εμβολιασμό γρίππης. Ο ασθενής δεν έκανε το εμβόλιο για 10 χρόνια και ήταν καλά, αλλά ξανανόσησε μόλις ξαναέκανε το εμβόλιο! Αυτό σημαίνει ότι η ανοσολογική αντίδραση που προκαλούν τα εμβόλια μπορεί να είναι διαφορετική από εκείνη του «γνήσιου» ιού! Με βάση την παρατήρηση αυτή, οι εμβολιασμοί για τον κορωνοϊό συνιστώνται (το σ. Guillain-Barré είναι σπάνιο), αλλά δεν μπορεί να είναι υποχρεωτικοί!

Το κλασικό Guillain-Barré εκδηλώνεται με προοδευτικά επιδεινούμενη αδυναμία που φαίνεται κυρίως στη βάδιση, μερικές μέρες μετά την γρίππη ή τον εμβολιασμό. Η αδυναμία γίνεται ιδιαίτερα σοβαρή την τέταρτη εβδομάδα, όταν και μπορεί να παραλύσουν οι αναπνευστικοί μυς και ο ασθενής να πεθάνει! Ασθενείς με βαριά μορφή του συνδρόμου, δεν μπορούν να κουνήσουν ούτε τα χέρια ούτε τα πόδια τους!

Η νοσηλεία σε νοσοκομείο πρέπει να γίνει αμέσως ώστε να χορηγηθούν φάρμακα που αναστέλλουν την ανώμαλη ανοσολογική αντίδραση. Η αποκατάσταση μπορεί να είναι πλήρης, αλλά σε σοβαρές μορφές παραμένει ενός βαθμού παράλυση ή πάρεση! Πρόκειται δηλ για ένα σοβαρό νόσημα!

Η πολυνευροπάθεια που μπορεί να προκαλέσει η γρίππη ή το εμβόλιό της, δεν είναι πάντα σοβαρή. Έχω δει καλοήθεις μορφές που εκδηλώνονται συνήθως με αιμωδίες – δυσαισθησίες των κάτω άκρων. Προσωπικά, κάνω αμέσως ηλεκτρονευρογράφημα και αν αυτό δεν δείχνει κινητική πολυνευροπάθεια, παρακολουθώ τον ασθενή. Η καλοήθης μορφή γίνεται καλά από μόνη της μετά από λίγες μέρες. Αν αντίθετα υπάρχουν στοιχεία κινητικής πολυνευροπάθειας, παραπέμπω αμέσως σε νοσοκομείο.

Ο νευρολόγος Augusto Scaglioni ανέφερε πως έχει δει ως τώρα 3 περιπτώσεις πάρεσης προσωπικού νεύρου και αισθητικοκινητικής πολυνευροπάθειας μετά από εμβόλιο κορωνοϊού και 5-6 πολυνευροπάθειες μετά από κορωνογρίππη που αφορούσαν κυρίως την αισθητικότητα των κάτω άκρων (σαν αυτές που αναφέρω και εγώ παραπάνω).

 

Λειτουργούν οι εμβολιασμοί?

 

Για να καταλάβουμε καλύτερα τι συμβαίνει, ανατρέξαμε στα στοιχεία των τελευταίων 4 εβδομάδων σύμφωνα με το Johns Hopkins. Στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες η θνητότητα (θάνατοι ανά 100 κρούσματα) είναι ελάχιστη και πολύ κάτω του 1%.

Ένας παράγοντας που επηρεάζει την θνητότητα είναι η διασπορά του φονικού ιού στην κοινωνία και κυρίως στις ευπαθείς ομάδες. Λογικά λοιπόν, όσο αυξάνεται η θνησιμότητα (θάνατοι ανά 100000 κατοίκους) τόσο θα πρέπει να μειώνεται η θνητότητα (γιατί οι ευπαθείς ομάδες δεν είναι ατελείωτες). Κάτι τέτοιο όμως δεν συμβαίνει στις «κόκκινες» χώρες του πίνακα (Ουγγαρία, Βουλγαρία, Ρουμανία).

Ανατρέχουμε λοιπόν, στο ποσοστό των πλήρως εμβολιασμένων και παρατηρούμε αμέσως πως αυτό είναι πολύ χαμηλό στην Βουλγαρία, Ρουμανία και από τα χαμηλότερα στην Ουγγαρία και Ελλάδα. Μοναδική εξαίρεση η Τσεχία που δηλώνει θνητότητα 0,59% με ποσοστό εμβολιασμένων στο 58,6%.  

Από τον πίνακα αυτόν φαίνεται ξεκάθαρα πως οι εμβολιασμένες χώρες παρουσιάζουν θνητότητα χαμηλότερη και από εκείνη της εποχικής γρίππης και τα οποιαδήποτε «σκληρά» μέτρα σε αυτές είναι αδικαιολόγητα. Θα πρέπει μόνον να πείσουν τους ανεμβολίαστους να εμβολιαστούν.

Συμπεραίνουμε λοιπόν, πως το μυστικό για την καταπολέμηση του φονικού ιού είναι οι εμβολιασμοί ανεξάρτητα από τις ενστάσεις για πιθανές παρενέργειες. Παρενέργειες υπάρχουν, αλλά είναι σπάνιες και σε γενικές γραμμές ισχύει ο κανόνας ότι κάποιος κινδυνεύει περισσότερο από τον φονικό ιό παρά από το εμβόλιο.

 

Θαυματουργό φάρμακο για το Alzheimer?

Στις 7/6/21 εγκρίθηκε στις ΗΠΑ το Aduhelm (aducanumab) για την νόσο Alzheimer. Παρά τις πληροφορίες για «θαυματουργό» φάρμακο, πολλοί έχουν αμφιβολίες για την πραγματική χρησιμότητά του κυρίως σε σχέση με το σημαντικό κόστος του.

Σε άρθρο τους οι New York Times (22/11) αναφέρουν μετά τον θάνατο ασθενούς που λάμβανε το φάρμακο, πως υπολογίζεται ότι το 41% όσων το λαμβάνουν παρουσιάζουν ενδοεγκεφαλικό οίδημα ή αιμορραγία, πολλοί ως ασυμπτωματικοί!

Αν ευσταθούν οι πληροφορίες αυτές, το «θαυματουργό» φάρμακο θα πρέπει να αποσυρθεί άμεσα!

 

Ανοσολογία ή ιμουνολογία (immunologia, immunology)

 (το ύφος της ανάρτησης είναι γλαφυρό ώστε να καταστεί όσο το δυνατόν πιο κατανοητό το νόημα. Δεν υπονοώ τίποτα και ζητώ προκαταβολικά συγνώμη για πιθανές παρερμηνείες. Αναφέρομαι αποκλειστικά σε αυτό που συμβαίνει στο ανθρώπινο σώμα)

Το σώμα μας είναι μια οργανωμένη κοινωνία με δικτατορική δομή. Αποτελείται από τα κύτταρα τα οποία γεννιούνται, τρώνε, δουλεύουν ασταμάτητα και πολλαπλασιάζονται! Τα κύτταρα είναι διαιρεμένα σε ομάδες (συστήματα και όργανα) και η κάθε ομάδα κάνει μια συγκεκριμένη δουλειά. Πχ τα κύτταρα της καρδιάς, του πνεύμονα κτλ.

Η τάξη και η ασφάλεια είναι δουλειά του ανοσοποιητικού συστήματος (αστυνομία). Αν μπει κάποιος λαθρομετανάστης πχ, αναγνωρίζεται από την αστυνομία και απελαύνεται ή καθαρίζεται. Γι’ αυτό το λόγο, όταν γίνονται μεταμοσχεύσεις ψάχνουν συμβατό μόσχευμα, κάποιο δηλ. που θα μπορούσε να ξεγελάσει τους αστυνομικούς και να μην καταλάβουν πως πρόκειται για ξένο. Ακόμη, χορηγούν ανοσοκατασταλτικά φάρμακα τα οποία ζαλίζουν τους αστυνομικούς και δεν καταλαβαίνουν τι γίνεται γύρω τους, με αποτέλεσμα να μην κάνουν σωστά τη δουλειά τους.

Αν μπει πχ κορωνογιός στο σώμα μας, θα πρέπει να αναγνωριστεί ως λαθραίος και να καθαριστεί. Το πρόβλημα είναι πως ο κορωνογιός είναι πολύ μικρός και δεν φαίνεται καλά και επίσης, κρύβεται αμέσως μέσα στα κύτταρα όπου η αστυνομία δεν έχει δικαιοδοσία (οικιακό άσυλο). Βοήθεια δίνουν τα αντισώματα που είναι χαφιέδες οι οποίοι προσκολλώνται πάνω στον ανεπιθύμητο (περίπου όπως έκανε ο Ιούδας) με αποτέλεσμα να τον αναγνωρίζει η αστυνομία. Επειδή όμως, ο κορωνογιός αναπτύσσεται πολύ γρήγορα, χρειάζονται εκατομμύρια χαφιέδες που είναι δύσκολο να βρεθούν άμεσα. Γι’ αυτό κάνουμε τα εμβόλια τα οποία αποσκοπούν στο να παράξουν χαφιέδες ειδικούς στην αναζήτηση κορωνογιών.

Σε φυσιολογικές συνθήκες, αστυνομικοί και χαφιέδες δουλεύουν ασταμάτητα και καθαρίζουν εκατομμύρια ιούς και μικρόβια κάθε μέρα. Υπάρχουν πχ, κορωνοϊοί οι οποίοι προκαλούν ένα απλό συνάχι. Οι χαφιέδες που τους αναγνωρίζουν, μπορούν να αναγνωρίσουν (όχι πάντα, αλλά πολύ συχνά) και τον κακό κορωνοϊό γνωστό σε μας ως κορωνογιό. Αν λοιπόν, απομονώσεις τους ανθρώπους με κλεισούρες, μάσκες παντού κτλ, κτλ για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, τότε δεν θα έρχονται σε επαφή ούτε με καλούς κορωνοϊούς και οι χαφιέδες θα βγουν στην ανεργία. Όταν δηλαδή θα εμφανιστεί ο κακός κορωνογιός, δεν θα τον εμποδίσει κανένας και θα αλωνίζει ανενόχλητος!

Γιατί πεθαίνει κάποιος από κακό κορωνογιό? Οι περισσότεροι θάνατοι οφείλονται σε υπερβολική αντίδραση της αστυνομίας η οποία επιτίθεται ανεξέλεγκτα στον κόσμο άσχετα με το αν είναι καλός ή κακός. Σε μια διαδήλωση πχ, δεν πλακώνουν στο ξύλο μόνον τους διαδηλωτές, αλλά όποιον βρουν μπροστά τους! Θυμάμαι πχ πως στην διαδήλωση για το πολυτεχνείο το 1980, είχαν καθαρίσει έναν Κύπριο φοιτητή και μια γυναίκα που δεν συμμετείχαν στην διαδήλωση (τουλάχιστον έτσι είχαν γράψει οι εφημερίδες)! Η καταστροφή των πνευμόνων δηλ. στην κορωνίαση, δεν οφείλεται στον κορωνογιό, αλλά στην δράση της αστυνομίας! Γι’ αυτό, το πλέον αποτελεσματικά φάρμακα είναι τα ανοσοκατασταλτικά!

Στα αυτοάνοσα νοσήματα η αστυνομία ζει στον κόσμο της και αναγνωρίζει ως εχθρό μια ομάδα κυττάρων του οργανισμού μας, προκαλώντας έτσι αυτοκαταστροφή! Συνήθως, η ομάδα αυτή έχει εξωτερικά χαρακτηριστικά που μοιάζουν με αυτά κάποιου κακοποιού ή λαθρομετανάστη. Χρησιμοποιούνται και ανοσοτροποποιητικά φάρμακα τα οποία προσπαθούν να διορθώσουν τα κακώς κείμενα της αστυνομίας.

Κάθε μέρα γεννιούνται αμέτρητα νέα κύτταρα (βλαστοκύτταρα) τα οποία εκπαιδεύονται (διαφοροποιούνται) και αναλαμβάνουν την δουλειά του γονέα τους. Τυχαίνει όμως, κάποιος από αυτούς να γεννηθεί μεταλλαγμένος ή αναρχικός. Δηλ. δεν αποδέχεται τον ρόλο του στην κοινωνία και δεν αναλαμβάνει να κάνει τη δουλειά για την οποία έχει προοριστεί, δεν αναγνωρίζει αφεντικά, αλλά κάνει της κεφαλής του!

Υπάρχουν δύο ειδών αναρχικοί:

1) Οι καλοήθεις οι οποίοι ζουν όπως έχουν αποφασίσει χωρίς να ενοχλούν την υπόλοιπη κοινωνία. Είναι οργανωμένοι σε κοινόβια (περικλείονται από κάψα) και μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα μόνον αν αναπτυχτούν υπερβολικά καταλαμβάνοντας και τα οικόπεδα των άλλων. Πχ στο κρανίο έχουμε τα μηνιγγιώματα τα οποία μπορούν να προκαλέσουν πρόβλημα μόνον αν μεγαλώσουν πολύ και πιέσουν τον υγιή εγκέφαλο.

2) Οι κακοήθεις οι οποίοι κάνουν του κεφαλιού τους, σπάνε και καίνε τα πάντα, μπουκάρουν στα σπίτια και στα μαγαζιά των άλλων λεηλατώντας τα και καταλαμβάνοντάς τα. Οι βάρβαρες επιδρομές των κακοηθών αναρχικών ονομάζονται μεταστάσεις. Οι κακοήθεις έχουν διάφορες βαθμίδες κακίας που ονομάζονται «βαθμοί διαφοροποίησης ή κακοήθειας». Αν πχ έχουμε μια ομάδα αναρχικών που γεννήθηκε στο άντερο, οι πιο καλοί μοιάζουν με τα εντερικά κύτταρα και τείνουν να παραμένουν στην πατρίδα τους (δίνουν δηλ. πιο δύσκολα μεταστάσεις). Οι πλέον κακοί δεν μοιάζουν σχεδόν καθόλου με άντερο και φεύγουν αμέσως, κατακλύζοντας ολόκληρο σχεδόν τον οργανισμό! Αν πχ βρούμε στον εγκέφαλο μια μετάσταση εντερικών αναρχικών, τα πράγματα θα είναι πολύ δύσκολα γιατί σίγουρα θα υπάρχουν κι άλλοι οι οποίοι είναι τόσο λίγοι που δεν φαίνονται στην μαγνητική. Άρα ακόμη και αν ο χειρουργός αφαιρέσει την μετάσταση, σε λίγο καιρό θα φανούν δεκάδες άλλες! Ο καημένος ο ασθενής δεν έχει ελπίδες.

Η αστυνομία τι κάνει? Σε φυσιολογικές συνθήκες, τη δουλειά της! Είπαμε παραπάνω πως κάθε μέρα γεννιούνται αναρχικοί μέσα μας, αλλά εμείς δεν αναπτύσσουμε όγκους κάθε μέρα. Αυτό γιατί μια ειδική ομάδα της αστυνομίας που ανήκει στα Τ λεμφοκύτταρα, κάνει ακριβώς αυτή τη δουλειά: να αναγνωρίζει δηλ. τους αναρχικούς και να τους καθαρίζει! Σε φυσιολογικές συνθήκες λοιπόν, οι αναρχικοί καθαρίζονται καθημερινά και το πολύ πολύ να μας πεταχτεί καμιά ελιά στο δέρμα. Ο όγκος αναπτύσσεται όταν μια ομάδα αναρχικών καταφέρνει να κρυφτεί από την αστυνομία! Αυτό γίνεται με διάφορους τρόπους. Ή λαδώνουν τους αστυνομικούς για να κάνουν τα στραβά μάτια, ή ντύνονται με σακάκι και γραβάτα ώστε να μην διαφέρουν από τους καθώς πρέπει πολίτες ή η αστυνομία βρίσκεται σε κακοδιοίκηση.

Η αστυνομία κάνει σωστά τη δουλειά της και καθαρίζει εξωτερικούς και εσωτερικούς εχθρούς, όταν διοικείται σωστά. Η κεντρική διοίκηση βρίσκεται στον εγκέφαλο και η αποτελεσματικότητά της εξαρτάται και από την ψυχολογική μας διάθεση! Όταν είμαστε καλά ψυχολογικά όλα λειτουργούν σωστά, διαφορετικά, βράσε ρύζι! Αν λοιπόν, κάποιος καρκινοπαθής πιστέψει πως θα γίνει καλά και αναπτερωθεί το ηθικό του, το ανοσοποιητικό (αστυνομία) επιτίθεται στον όγκο και τον περιορίζει. Έτσι εξηγούνται τα θαύματα για τα οποία ακούμε συχνά! Το ίδιο ισχύει για τα αυτοάνοσα νοσήματα (επιδεινώνονται με στενοχώρια) και με τις μολύνσεις! Αν πχ δεν επικρατούσε κορωνοϋστερία, τα θύματα θα ήταν πολύ λιγότερα! 

Προσοχή στον κορωνοϊό, αλλά με ψυχραιμία!

Δεδομένου πως η κορωνοφοβία θα φτάσει στο ανώτατο σημείο της, αισθάνομαι την ανάγκη να σας μεταφέρω μερικές σημαντικές πληροφορίες. Κατ’ αρχάς ποιος κινδυνεύει να πεθάνει?

Στις περισσότερες περιπτώσεις ο κορωνοϊός δρα ως «trigger», ως πυροκροτητής δηλαδή ενός προαναγγελθέντος θανάτου. Με απλά λόγια, κάποιον τον έχει στη λίστα του ο Χάρος και ο κορωνοϊός βοηθά ώστε να τον πάρει μια ώρα πιο γρήγορα!

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ΕΟΔΥ, έως τις 12/11/20, η μέση ηλικία των  αποθανόντων ήταν 80 έτη και το 96,9% είχε κάποιο υποκείμενο νόσημα ή/και ηλικία 70 ετών και άνω. Φαίνεται δηλ αμέσως, πως ο βασικότερος παράγοντας κινδύνου είναι η μεγάλη ηλικία και τα υποκείμενα νοσήματα. Βέβαια μόνο το 40,4% ήταν γυναίκες, άρα ένας άλλος παράγοντας κινδύνου είναι το να είναι κάποιος άνδρας!

Υπάρχουν όμως και άλλοι παράγοντες! Η αντίδραση του οργανισμού μας στον κορωνοϊό είναι διαφορετική από άνθρωπο σε άνθρωπο. Υπάρχουν αυτοί που δεν μολύνονται (λένε πως έχουν «φυσική ανοσία»), αυτοί που μολύνονται δύσκολα (όταν έρθουν σε επαφή με μεγάλο αριθμό ιών) και αυτοί που μολύνονται εύκολα. Από αυτούς που μολύνονται όμως, υπάρχουν οι ασυμπτωματικοί, οι ολιγοσυμπτωματικοί, οι γριπιασμένοι και οι διασωληνωμένοι! Με απλά λόγια, το τι θα συμβεί στον καθένα μας αν θα έρθει σε επαφή με τον κορωνοϊό, είναι συνδυασμός πολλών παραγόντων! Μπορεί να νοσήσει ελαφρά κάποιος ενενηντάχρονος και να γίνει καλά και μπορεί να νοσήσει κάποιος δεκαοκτάχρονος και να καταλήξει στην εντατική! Αυτό που αλλάζει είναι οι πιθανότητες. Άλλες προοπτικές πρόγνωσης έχει ο ενενηντάχρονος και άλλες ο δεκαοκτάχρονος.

Ας δούμε τώρα τα υποκείμενα νοσήματα. Όλοι μας που έχουμε υπερβεί κάποια ηλικία, έχουμε υποκείμενα νοσήματα (πίεση, ζάχαρο, χοληστερίνη κτλ). Η φθορά του οργανισμού μας όμως, εξαρτάται και από άλλους παράγοντες όπως ο ψυχολογικός! Υπάρχει δηλαδή η νόσος, αλλά ο οργανισμός μας την αντιρροπεί, καταφέρνει δηλαδή να λειτουργεί σχεδόν φυσιολογικά.

Πχ, ιδιαίτερα συχνές στους ηλικιωμένους είναι οι διαταραχές βάδισης οι οποίες συχνότερα οφείλονται σε μικροϊσχαιμικές αλλοιώσεις του εγκεφάλου και λιγότερο σε νόσο Πάρκινσον, εγκεφαλικά επεισόδια, υδροκέφαλο κα. Οι μικροϊσχαιμικές αλλοιώσεις (ή λευκοεγκεφαλοπάθεια) οφείλονται σε νόσο των μικρών αγγείων του εγκεφάλου που συχνά έχει σαν αιτία τον σακχαρώδη διαβήτη, χρόνια υπέρταση, υπερλιπιδαιμίες, διαταραχές της πήξης του αίματος, κάπνισμα, κατάχρηση αλκοόλ. Ο εγκέφαλος σιγά σιγά φθείρεται, αλλά ο ασθενής δεν παρουσιάζει κανένα σύμπτωμα γιατί λέμε πως «αντιρροπεί», καταφέρνει δηλαδή να λειτουργεί σχεδόν κανονικά παρά το πρόβλημα. Σε μεγάλη ηλικία βέβαια, ο ασθενής αρχίζει να παρουσιάζει διαταραχές βάδισης ή/και μνήμης. Υπάρχουν όμως, αμέτρητες περιπτώσεις που το πρόβλημα εμφανίστηκε «ξαφνικά» μετά από μια μεγάλη στενοχώρια ή μετά από μια γρίππη!!! Στις περιπτώσεις αυτές το πρόβλημα προϋπήρχε, αλλά ο οργανισμός το έκρυβε έως ότου η ψυχολογική κατάρρευση ή η γρίππη λειτούργησαν ως πυροκροτητής και το πρόβλημα εμφανίστηκε!

Από την δεκαετία του ’90 που άρχισα να εργάζομαι ως νευρολόγος, συμβουλεύω τους ηλικιωμένους να κάνουν το εμβόλιο της γρίππης και να μην έρχονται σε επαφή με κρυωμένους! Το ίδιο που ανέφερα για τις διαταραχές βάδισης ισχύει και για την άνοια. Πολλοί ασθενείς εκδήλωσαν άνοια μετά από μεγάλη στεναχώρια ή γρίππη!

Ο άνθρωπος λοιπόν, περνά αμέτρητα βάσανα στη ζωή του και συνήθως καταφέρνει να επιβιώνει χάρη στην αγάπη του για τη ζωή! Σε αντίθετη περίπτωση, ο οργανισμός του αυτοκαταστρέφεται! Η σκλήρυνση κατά πλάκας είναι ένα άλλο κλασικό παράδειγμα. Η έναρξη της νόσου ή οι ώσεις (εξάρσεις), είναι σχεδόν πάντα συνδεδεμένες με κατάθλιψη στρες ή απλά ψυχική επιβάρυνση!

Το 1996 δημοσίευσα μαζί με την ψυχολόγο Μαρία Πία Βόττα, μια εργασία με τίτλο «η διεγερτική μεταβίβαση και η σχέση της με μνήμη και διεγερτοτοξικότητα» (Εγκέφαλος, 33, 113-119, 1996). Στο άρθρο αυτό φαίνεται πως ένας φυσιολογικός μηχανισμός που είναι απαραίτητος στην μνήμη πχ, μπορεί να καταστεί παθολογικός και να καταστρέψει τη μνήμη όπως στην περίπτωση της άνοιας Alzheimer! Ο λόγος που γίνεται αυτό δεν είναι ακόμη ξεκάθαρος στους επιστήμονες. Φαίνεται όμως, πως κάποια στιγμή ο εγκέφαλος αποφασίζει να αυτοκαταστραφεί! Προσωπικά το έχω παραλληλίσει με ένα φυτό που δεν ποτίζεται καλά. Προτιμά να ξεράνει τα πιο παλιά φύλλα του ώστε να επιβιώσουν τα πιο νέα έως ότου βρεθεί νερό! Ίσως το ίδιο να γίνεται και με τον εγκέφαλο. Όταν καταλαβαίνει πως δεν μπορεί να σώσει όλα τα κύτταρά του, θυσιάζει αυτά που του χρησιμεύουν λιγότερο.

Η έννοια της αυτοκαταστροφής λοιπόν, πρέπει να εξεταστεί πιο προσεκτικά από τους ανθρωποφυσιολόγους. Φαίνεται πως ο άνθρωπος που κάνει «κουράγιο», έχει περισσότερη ικανότητα να αντιμετωπίσει ασθένειες, αλλά και τον θάνατο. Αντίθετα οι άνθρωποι που καταρρέουν ψυχολογικά, αρρωσταίνουν πιο εύκολα και πεθαίνουν πιο εύκολα. Να επισημάνω πως πολλές φορές η ψυχολογική κατάρρευση μπορεί να είναι ασυνείδητη, να λέει δηλ κάποιος «αισθάνομαι μια χαρά», αλλά η σωματοποίηση του άγχους που παρουσιάζει να υποδηλώνει το αντίθετο. Όλοι χρειαζόμαστε έναν ψυχολόγο!

Υπάρχουν χιλιάδες αναφορές ανθρώπων που ξύπνησαν από κώμα και διηγούνται ότι βρίσκονταν σε απέραντη ψυχική ηρεμία και αγαλλίαση σε ένα φωτεινό τούνελ, όταν κάποια στιγμή τους πλησίασε ένας Άγιος και τους είπε «εσύ πρέπει να γυρίσεις στα παιδιά σου που σε αγαπούν». Τότε ο ασθενής επανήλθε απ’ το κώμα αφήνοντας έκπληκτους τους γιατρούς! Η απλή εξήγηση είναι πως οι άνθρωποι αυτοί δεν ήθελαν να πεθάνουν και γι αυτό η ψυχή τους δεν εγκατέλειψε το σώμα! Σκεφτείτε όμως, έναν ηλικιωμένο που ταλαιπωρείται χρόνια από τα «συνοδά νοσήματα» και ξαφνικά βρίσκεται μόνος κι έρμος στο κρεββάτι ενός νοσοκομείου με καμιά δεκαριά σωληνάκια σε όλες τις τρύπες και με την επίγνωση πως έχει μολυνθεί από τον θανατηφόρο κορωνοϊό. Το πιθανότερο είναι να σκεφτεί «δεν πεθαίνω να ησυχάσω»!

Επιμένω λοιπόν, πως ένα τμήμα της θνητότητας της κορωνογρίππης οφείλεται σε ψυχολογικούς παράγοντες που σε μεγάλο ποσοστό οφείλονται σε αυτό που ονομάζω «κορωνοϋστερία». Προσοχή, δεν ισχυρίζομαι ότι η κορωνογρίππη δεν έχει αυξημένη θνητότητα, αλλά ότι η θνητότητα αυτή ενισχύεται από την κοινωνική φοβία που επικρατεί στις μέρες μας.

Αν δεν υπήρχε η φοβία, οι περισσότεροι ασθενείς θα έμεναν στο σπίτι τους και δεν θα κατέρρεε το δημόσιο σύστημα υγείας. Επίσης, λιγότεροι ασθενείς θα αρρώσταιναν βαριά γιατί ως γνωστόν η ψυχολογική κατάρρευση μειώνει την απόδοση του ανοσοποιητικού συστήματος.

Ποια είναι λοιπόν τα συμπεράσματα? Κανένας από μας δεν ξέρει τι θα του συμβεί αν θα αρρωστήσει από κορωνοϊό. Αυτό εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως ιδιοσυγκρασιακούς, ηλικία, φύλλο, συνοδά νοσήματα. Πρέπει όμως, να αντιμετωπίσουμε την κατάσταση με αισιοδοξία και όχι με πανικό, όσοι από σας είναι πιστοί να ζητήσουν τη βοήθεια του Θεού και σίγουρα θα την έχουν. Οι υπόλοιποι ας πιστέψουν στον εαυτό τους πως έχει την δύναμη να ανταπεξέλθει και θα περάσει απλά μια γριπούλα. Να απευθυνθείτε σε νοσοκομείο μόνον αν σας το συμβουλεύσει γιατρός ή αν παρουσιάζετε αναπνευστική δυσχέρεια. Διαφορετικά υπομονή, κανένα ζεστό, πορτοκαλάδα και κανένα παυσίπονο αν έχετε πονοκέφαλο ή μυαλγίες. Τα αντιπυρετικά τα συνιστώ αν ο πυρετός ανέβει πάνω από 38.5, αλλά ρωτήστε το γιατρό σας καλύτερα γιατί εξαρτάται και από τα πιθανά συνοδά νοσήματα. Σκεφτείτε πως η μεγαλύτερη θνητότητα παρατηρείται στα γηροκομεία (πάνω από 25%) όπου νοσηλεύονται άνθρωποι που δεν μπορούν να αυτοεξυπηρετηθούν, άρα με σοβαρά συνοδά νοσήματα. Εμείς, δόξα τω Θεώ, είμαστε ακόμα έξω!

Σημασία έχει να μην τρομοκρατηθούμε ακόμη και αν νοσήσουμε από κορωνογιό! Μπορούμε να τον νικήσουμε!

Οι παρενέργειες των φαρμάκων

Ένας πολύ συχνός προβληματισμός που θέτει κάποιος που πρόκειται να λάβει ένα φάρμακο, είναι οι πιθανές παρενέργειες. Το θέμα αυτό είναι αρκετά πολύπλοκο γιατί η αντίδραση που μπορεί να έχει κάποιος σε ένα φάρμακο είναι συνήθως ιδιοσυγκρασιακή, εξαρτάται δηλαδή από τον οργανισμό του. Αυτό σημαίνει ότι θεωρητικά μπορεί να παρουσιαστεί οτιδήποτε, πρακτικά όμως χρησιμεύει η σχετική εμπειρία του γιατρού!

Σε κάθε περίπτωση πρέπει να ισχύουν τα παρακάτω:

1)     Ο γιατρός να χορηγεί το σωστό φάρμακο με την σωστή ένδειξη. Δεν μπορεί δηλ κάποιος να διακινδυνεύει κάποια παρενέργεια σε φάρμακο που δεν του χρειάζεται! Πχ στην πρόσφατη κορωνογρίππη προτάθηκε η χλωροκίνη, ένα φάρμακο με σοβαρές παρενέργειες. Εφόσον δεν επιβεβαιώθηκε πως βοηθά, δεν θα πρέπει να χορηγείται. Άλλωστε είχε χορηγηθεί κατά κόρον στην διάρκεια της μεγάλης γρίππης του 1919 και δεν απέτρεψε τα εκατομμύρια νεκρών.

2)     Η δοσολογία του φαρμάκου πρέπει να είναι η ενδεδειγμένη. Μια πιθανή υπερδοσολογία πάντα μπορεί να προκαλέσει προβλήματα.

3)     Ο ασθενής θα πρέπει να ενημερώσει τον γιατρό του για οτιδήποτε ασυνήθιστο του συμβαίνει. Πχ κάποια αντιπαρκινσονικά φάρμακα μπορούν  να προκαλέσουν οιδήματα στα πόδια. Αυτό όμως, μπορεί να υποδηλώνει και καρδιακή ανεπάρκεια! Πρέπει λοιπόν, ο ασθενής πρώτα να επισκεφτεί καρδιολόγο και εφόσον αποκλειστεί σχετική παθολογία, τότε να διακόψει το αντιπαρκινσονικό. Με απλά λόγια, αν κάποιος παρουσιάσει κάποιο σύμπτωμα ενώ λαμβάνει κάποιο φάρμακο, δεν σημαίνει απαραιτήτως πως ήταν το φάρμακο η αιτία. Μπορεί να είναι σύμπτωση!

Σε πολλές περιπτώσεις είναι πολύ δύσκολο να καθορίσουμε αν κάποιο σύμπτωμα αποτελεί παρενέργεια φαρμάκου. Πχ αναφέρεται πως όλα σχεδόν τα αντιημικρανικά φάρμακα προκαλούν εμβοές ώτων. Ταυτόχρονα υπάρχουν αναφορές ότι οι ημικρανικοί παρουσιάζουν συχνότερα εμβοές ώτων από τον γενικό πληθυσμό! Δηλαδή το ερώτημα είναι: οι εμβοές ώτων προκαλούνται από τα φάρμακα ή από την νόσο? Θυμάμαι την περίπτωση ημικρανικού ασθενούς με εμβοές ώτων που εύκολα θα μπορούσαν να αποδοθούν στους «τόνους» αντιημικρανικά φάμακα που είχε καταναλώσει στη ζωή του. Όμως, εμβοές ώτων παρουσίαζε και η μητέρα του και τα δύο αδέλφια του χωρίς να έχουν κάνει ποτέ χρήση παρόμοιων φαρμάκων! Άρα επρόκειτο για κληρονομικό πρόβλημα που δεν σχετιζόταν με τα φάρμακα!

Ένα δεύτερο παράδειγμα αφορά το αντιεπιληπτικό φάρμακο λεβετιρακετάμη (ιδιαίτερα γνωστό ως keppra). Το φάρμακο αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο λόγω της αποτελεσματικότητας του και του σύντομου χρόνου δράσης του. Προτείνεται σαν φάρμακο πρώτης επιλογής από έμπειρους νευρολόγους και από τα θεραπευτικά πρωτόκολλα του ΕΟΠΥΥ. Αναφέρεται όμως, πως θα μπορούσε να προκαλέσει κατάθλιψη και ιδέες αυτοκτονίας. Οι επίσημες οδηγίες του φαρμάκου (στο εσώκλειστο φυλλάδιο) αναφέρουν «αν έχετε συμπτώματα κατάθλιψης και/ή ιδεασμού αυτοκτονίας, παρακαλείστε να επικοινωνήσετε με το γιατρό σας». Οι οδηγίες που πρέπει να δώσει ο γιατρός είναι για άμεση ψυχιατρική εξέταση με επείγουσα αντιμετώπιση του αυτοκτονικού ιδεασμού και σε δεύτερη φάση να τεθεί ο προβληματισμός διακοπής της λεβετιρασετάμης. Αυτό γιατί όπως πάντα αναφέρει το φυλλάδιο οδηγιών,  «ένας μικρός αριθμός ατόμων που υποβλήθηκαν σε θεραπεία με αντιεπιληπτικά όπως το Keppra εμφάνισαν σκέψεις αυτοτραυματισμού ή αυτοκτονίας». Πρόκειται δηλαδή για κάτι σπάνιο και όχι συνηθισμένο και μάλιστα πρόκειται για κάτι που αφορά και άλλα αντιεπιληπτικά φάρμακα (άρα είναι δύσκολη η επιλογή εναλλακτικού φαρμάκου). Ακόμη, θα μπορούσε να οφείλεται σε σύμπτωση όπως στην περίπτωση των αντιημικρανικών με τις εμβοές!

Η κατάθλιψη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιληψία. Σύμφωνα με τους Fiest KM et al (Neurology 2013), από κατάθλιψη πάσχει το 12-37% των ασθενών με επιληψία, ανάλογα με την εργασία. Υπάρχουν μάλιστα, αναφορές κάποιων περιστατικών που παρουσίασαν πρώτα κατάθλιψη και μετά από χρόνια επιληψία! Μάλιστα, κάποια φάρμακα όπως το βαλπροϊκό (depakine), χρησιμοποιούνται σαν φάρμακα πρώτης γραμμής για την αντιμετώπιση μορφών κατάθλιψης όπως η διπολική. Κάποιο ψυχίατροι έχουν προτείνει και την λεβετιρασετάμη στην διπολική συναισθηματική διαταραχή! Βλέπουμε δηλαδή πως φάρμακα που κατηγορούνται πως προκαλούν κατάθλιψη, χρησιμοποιούνται για την θεραπεία μορφών κατάθλιψης! Όπως και στην περίπτωση των εμβοών, η κατάθλιψη που παρουσιάζει ο επιληπτικός ασθενής μπορεί να είναι τελείως άσχετη με τις παρενέργειες των φαρμάκων που λαμβάνει!

Προσωπικά, συστήνω στους ασθενείς που πάσχουν από επιληψία, να παρακολουθούνται από ψυχολόγο και αν προκύψει πρόβλημα, να εξεταστούν και από ψυχίατρο. Πάντως, οι σοβαρές καταθλίψεις στην επιληψία δεν είναι συχνές σύμφωνα με την προσωπική μου εμπειρία. Πρόσφατα με επισκέφτηκε ασθενής για συνταγογράφηση, γιατί ο επιληπτολόγος του Αιγινήτειου (όπως μου είπε) που τον παρακολουθούσε, έλειπε σε άδεια. Λάμβανε αντικαταθλιπτικά φάρμακα και λεβετιρασετάμη σε ημερήσια δοσολογία πάνω από την συνιστώμενη. Αυτό σημαίνει ότι ο γιατρός του εκτίμησε πως η κατάθλιψη δεν σχετίζεται με την λεβετιρασετάμη, του χορήγησε αντικαταθλιπτικά και εφ’ όσον αυτά μειώνουν την αποτελεσματικότητα της λεβετιρασετάμης, αύξησε την δοσολογία της πάνω από το επιτρεπτό όριο! Δεν πρόκειται για ιατρικό λάθος (έχει λογική), αλλά εγώ δεν μπόρεσα να συνταγογραφήσω την επιπλέον ποσότητα λεβετιρασετάμης γιατί δεν θα ήμουν καλυμμένος νομικά σε περίπτωση παρενέργειας!

Βλέπουμε λοιπόν, πως όλα είναι σχετικά και η κάθε περίπτωση θα πρέπει να εκτιμάται ξεχωριστά. Αν πχ, κάποιος παρουσιάζει παροδικά εγκεφαλικά επεισόδια, είναι απαραίτητο να λάβει αντιπηκτικά φάρμακα. Τα αντιπηκτικά όμως, θα μπορούσαν να προκαλέσουν εσωτερικές αιμορραγίες όπως γαστρορραγία. Όμως, οι γιατροί εκτιμούν πως είναι προτιμότερο το ρίσκο γαστρορραγίας από την σχεδόν σιγουριά ενός εγκεφαλικού επεισοδίου που θα αφήσει ανάπηρο τον ασθενή! Αν λοιπόν, ο γιατρός χορηγήσει αντιπηκτικό και σε τρία χρόνια ο ασθενής περάσει μόνο μια φορά για επανεξέταση και δεν αναφέρει κανένα σύμπτωμα ύποπτο για αιμορραγία, δεν μπορεί να κατηγορεί τον γιατρό που του χορήγησε το φάρμακο αν εν τω μεταξύ προκύψει κάτι! Ο γιατρός συνταγογράφησε το σωστό φάρμακο, για την σωστή ένδειξη με βάση τις γνώσεις του και τα θεραπευτικά πρωτόκολλα και όφειλε ο ασθενής να τον ενημερώνει για οτιδήποτε ασυνήθιστο του συμβαίνει.

Πως μεταδίδεται ένας κορωνοϊός ή ιός της γρίππης

Το σχήμα δείχνει την μετάδοση ενός ιού της γρίππης λαμβάνοντας υπ’ όψιν μόνο τον παράγοντα της συγκέντρωσης των μικροβίων στον αέρα. Υπάρχουν κι άλλοι παράγοντες, αλλά ας θεωρήσουμε αυτόν ως τον πιο σημαντικό γιατί τα μέτρα που λαμβάνονται αποσκοπούν κυρίως σε αυτόν τον τομέα.
Το παράδειγμα είναι "στατικό" ισχύει δηλ για λεωφορεία, θέατρα κτλ. Η μετάδοση γίνεται κυρίως μέσω νεφελώματος ιών (στα ελληνικά aerosol). 

Το πρώτο σχήμα δείχνει μια ομάδα ανθρώπων στην οποία το 30% είναι φορείς που μεταδίδουν τον ιό. Σε αυτούς υπάρχει ένα 20% με “φυσική ανοσία” (native immunity) οι οποίοι δεν “κολλάνε”! Βλέπουμε ότι το 15% θα αρρωστήσει βαριά (την έβαψε!) γιατί δέχτηκε μεγάλο φορτίο ιών. Το 15% θα πάθει μια απλή γρίππη και το 20% θα έχει ήπια συμπτώματα (ελαφρύ κρυολόγημα).

Μετά από ένα μήνα, υποθέτουμε πως το 40% του πληθυσμού θα έχει αναπτύξει αντισώματα, συνεπώς αν ανάμεσά τους το 15% είναι φορείς που μεταδίδουν τον ιό, κανένας δεν θα αρρωστήσει σοβαρά, το 5% θα νοσήσει από γρίππη και το 15% θα έχει ήπια συμπτώματα!

Από το σχήμα αυτό, φαίνεται πως μια επιδημία γρίππης φθίνει φυσιολογικά.

Παρατηρούμε ότι στο πρώτο σχήμα το περίφημο R0 βρίσκεται στο 1,66 (6 ασθενείς μόλυναν 10), ενώ στο δεύτερο σχήμα παρ' όλο που βρίσκεται ακόμη ψηλά (στο 1,33), κανένας δεν διασωληνώθηκε και μόνον ένας νόσησε από γρίππη! Δηλ το περίφημο R0 δεν είναι πανάκεια. Όλο το μυστικό βρίσκεται στα αντισώματα που έχει αναπτύξει ένας πληθυσμός. Αν ο πληθυσμός καταφέρει να αναπτύξει αντισώματα χωρίς τα μέλη του να νοσήσουν σοβαρά, τότε είναι που ουσιαστικά νίκησε τον κορωνοϊό ή άλλον ιό γρίππης! Αυτό βέβαια επιτυγχάνεται επιβραδύνοντας την ταχύτητα μετάδοσης του ιού, άρα κάποια μέτρα αντισυνωστισμού είναι απαραίτητα!

Και κάτι άλλο σημαντικό: αν όλοι όσοι συνωστίζονται σε κλειστούς χώρους φοράνε μάσκα και πλένουν τα χέρια τους πριν αγγίξουν το πρόσωπό τους, τότε το φορτίο ιών που μπορεί να τους μολύνει θα είναι μικρό και δεν θα αρρωστήσουν βαριά, φτάνοντας και έτσι στο επιθυμητό αποτέλεσμα: δηλ να αναπτύξουν αντισώματα χωρίς αξιοσημείωτο πρόβλημα υγείας!

Ας δούμε και την επίδραση του συνωστισμού

Αν στο προηγούμενο σχήμα, αφαιρέσουμε τυχαία 4 άτομα, παρατηρούμε ότι μειώνεται κατά πολύ το φορτίο ιών που μολύνει κάποιον άρα μειώνονται και οι πιθανότητες να νοσήσει σοβαρά!

Στο δεύτερο σχήμα, τρία άτομα (μπλε) δεν έρχονται καθόλου σε επαφή με τον ιό (τηρούνται και κάποιες αποστάσεις) και μόνον δύο μολύνονται και μάλιστα ελαφρά!

Είναι λοιπόν, σημαντικό να λαμβάνονται μέτρα αντισυνωστισμού (κυρίως σε κλειστούς χώρους).

Να επισημάνω ότι αν στην Ελλάδα με τα μέτρα που ελήφθησαν ο ιός "κυκλοφόρησε", αλλά ελάχιστοι νόσησαν σοβαρά, τότε μεγάλο μέρος του πληθυσμού έχει αναπτύξει ήδη αντισώματα και δεν κινδυνεύει ούτε από τουρίστες ούτε από κανέναν άλλον! Ο έλεγχος της ανάπτυξης κορωνοαντισωμάτων σε έναν πληθυσμό, δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση, στοιχίζει πολλά λεφτά και έχει προβλήματα αξιοπιστίας. Η λύση προς το παρόν, είναι να προσέχουμε τηρώντας τις επίσημες οδηγίες και να ελπίζουμε πως ο Θεός μας έχει φυλάξει!