Η λαϊκή ιατρική, οι θαυματουργοί και το ανοσοποιητικό σύστημα

Πολλές φορές ακούμε για εναλλακτικές θεραπείες που πετυχαίνουν εκεί που οι γιατροί αποτυγχάνουν!

Τις παλιές εποχές, σε κάθε χωριό υπήρχαν οι πρακτικοί γιατροί που γνώριζαν γιατροσόφια για κάθε πάθηση! Σε κάποιες περιπτώσεις τα γιατροσόφια είχαν επιστημονική βάση όπως πχ η χρήση βοτάνων με αντιφλεγμονώδη δράση ή η ανάταξη καταγμάτων ή εξαρθρημάτων. Σε άλλες περιπτώσεις η ιατρική παρέμβαση περιοριζόταν μόνο σε ξόρκια!

Βασικός παράγοντας για την αποτελεσματική θεραπεία ήταν και η θρησκευτική πίστη! Αρκούσε η προσευχή και το τάμα! Ο ασθενής απευθυνόταν στον Άγιο ζητώντας του την ίαση, με αντάλλαγμα ένα αντικείμενο (χρυσό, ασημένιο ή από απλό μέταλλο) ή «λειτουργιά» ή μια λαμπάδα ή άρτους ή χρηματική προσφορά στην εκκλησία ή κάτι άλλο.

Στις σύγχρονες εποχές υπάρχει σωρεία επαγγελματιών που δραστηριοποιούνται στον τομέα της εναλλακτικής ιατρικής, άλλοτε με μεθόδους επιστημονικά τεκμηριωμένες, άλλοτε με κομπογιαννίτικες!

Όλες οι παραπάνω θεραπευτικές μέθοδοι έχουν να επιδείξουν σημαντικά επιτεύγματα, δηλαδή πολλοί ασθενείς βελτιώθηκαν ή ακόμη ιάθηκαν (έγιναν καλά)! Πως όμως, μπορεί να γίνει κάποιος καλά από μια σοβαρή νόσο με μια μέθοδο χωρίς επιστημονική βάση;

Ο ανθρώπινος οργανισμός διαθέτει μηχανισμούς που τον προστατεύουν από εξωτερικές ή εσωτερικές απειλές. Παραδείγματα:

Το κάθε ανθρώπινο σώμα παράγει καθημερινά πολλά καρκινογόνα κύτταρα. Τι είναι αυτά; Είναι «αναρχικά», δηλαδή κύτταρα που δεν υπακούουν στους κανόνες συμβίωσης πχ αναπτύσσονται ανεξέλεγκτα. Αν τα κύτταρα αυτά ζουν σε ένα κοινόβιο απομονωμένα από τον υπόλοιπο οργανισμό, μιλάμε για καλοήθη όγκο (ο καθένας μπορεί να κάνει ότι θέλει αρκεί να μην ενοχλεί τους συνανθρώπους του). Αν όμως, διεισδύουν σε άλλες περιοχές όπου δεν θα έπρεπε να βρίσκονται και ενοχλούν τα εκεί ευρισκόμενα κύτταρα (παράνομοι μετανάστες που σκοτώνουν και ληστεύουν ή διαδηλωτές που τα κάνουν γυαλιά - καρφιά), τότε μιλάμε για μεταστάσεις και  κακοήθη συμπεριφορά (κακοήθεια).

Ο οργανισμός έχει μηχανισμούς (δυνάμεις καταστολής) που μπορούν να αντιμετωπίσουν αυτά τα «αναρχικά» κύτταρα. Ένας υγιής οργανισμός στέλνει αμέσως τις δυνάμεις καταστολής (ανοσοποιητικό σύστημα) να καταστρέψουν οποιοδήποτε κύτταρο συμπεριφέρεται αντισυμβατικά. Σε κάποιες περιπτώσεις το ανοσοποιητικό αποτυγχάνει. Γιατί; Εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Οι βασικοί είναι:

1)      Από την ποιότητα του ανοσοποιητικού συστήματος. Αυτό καθορίζεται γενετικά, δηλαδή από το DNA. Γι αυτό το λόγο κάποιοι έχουν προδιάθεση και οικογενειακό ιστορικό στο να αναπτύσσουν κάποια είδη νεοπλασιών.

2)      Από την αποτελεσματικότητα του ανοσοποιητικού συστήματος. Δηλαδή, με το αν κάνει σωστά τη δουλειά του! Ο παράγοντας αυτός εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό και από την ψυχολογική μας διάθεση. Όταν κάποιος είναι υγιής ψυχολογικά (νους υγιής εν σώματι υγιει) συνήθως προστατεύεται από παθολογίες.

Κάποιος λοιπόν, μετά από μια μεγάλη στενοχώρια ή παρατεταμένο στρες, αναπτύσσει μια μορφή καρκίνου. Αν τότε, κάποιος τον πείσει πως διαθέτει την σωστή θεραπεία, του αναπτερώνει το ηθικό με αποτέλεσμα την ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος και την καταπολέμηση του όγκου! Ο όγκος συνήθως μεταβαίνει σε κατάσταση ύφεσης και τα συμπτώματα μπορεί να αποδράμουν! Ο ασθενής δίνει την εντύπωση πως έγινε καλά, αλλά μετά από κάποιο χρονικό διάστημα μπορεί να υποτροπιάσει. Απαραίτητη προϋπόθεση για να ενεργοποιηθεί το ανοσοποιητικό, είναι ο ασθενής να θέλει να γίνει καλά και να πιστεύει στην θεραπευτική μέθοδο!

Οι δύο αυτές προϋποθέσεις εξαρτώνται από την ψυχολογία του ασθενούς. Πολλές φορές η εμφάνιση μιας νόσου αποτελεί ένα είδος αυτοκαταστροφής, δηλαδή ο ασθενής παραιτείται από την ζωή και από την θέληση να συνεχίσει να ζει. Συχνά αυτό είναι ασυνείδητο και γι αυτό συνιστάται και ψυχολογική υποστήριξη – ψυχοθεραπεία από κλινικό ψυχολόγο. Ο ψυχολόγος θα αναζητήσει τα βαθύτερα αίτια που προκαλούν την αρνητική ψυχολογική διάθεση και κατά συνέπεια την αδράνεια του ανοσοποιητικού. Αν η θεραπευτική προσέγγιση είναι επιστημονικά τεκμηριωμένη, δηλαδή με την σωστή ιατρική θεραπεία και ψυχολογική υποστήριξη, μπορεί να επιτευχθεί το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Αν ο ασθενής καταφύγει σε κομπογιαννίτικη μέθοδο, αυτή θα είναι αποτελεσματική για όσο ο ασθενής το πιστεύει και το θέλει. Αν χάσει την πίστη του ή αν δεν το επιτρέπει πλέον η ψυχολογία του, δεν θα έχει ελπίδες.

Αναφέρονται βέβαια και περιπτώσεις που ο ασθενής με κάποια μορφή καρκίνου έγινε τελείως καλά με κομπογιαννίτικη μέθοδο. Φυσικά, δεν αποκλείεται η ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος να καταστρέψει τον όγκο, αλλά αυτό εξαρτάται από το είδος του. Άλλωστε, οι σύγχρονες θεραπευτικές μέθοδοι επικεντρώνονται στην ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού (ή στην χορήγηση αντισωμάτων) ως την πλέον αποτελεσματική αντιμετώπιση του καρκίνου.

Το ίδιο ισχύει για την σκλήρυνση κατά πλάκας και γενικότερα για τα αυτοάνοσα νοσήματα. Υπάρχει μια γενετική προδιάθεση που καθορίζεται από το είδος και την ποιότητα του ανοσοποιητικού συστήματος, αλλά υπάρχουν και περιβαντολογικοί παράγοντες.

Η σκλήρυνση κατά πλάκας εκδηλώνεται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται εναντίον της μυελίνης του κεντρικού νευρικού συστήματος γιατί λανθασμένα θεωρεί πως πρόκειται για εχθρική εισβολή. Κάποιοι λένε πως ένας ιός ή άλλος νοσογόνος παράγοντας, τροποποιεί τα κύτταρα της μυελίνης ώστε αυτά να μοιάζουν με εχθρικά. Στην βάση όμως του προβλήματος, βρίσκεται η λάθος αντίδραση του ανοσοποιητικού και αυτή εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ψυχολογία του ασθενούς. Αν κάποιος είναι καλά ψυχολογικά, πολύ πιο δύσκολα θα κάνει λάθος το ανοσοποιητικό του. Οι περισσότερες υποτροπές (ώσεις) στους ασθενείς με σκλήρυνση κατά πλάκας, συμβαίνουν σε περιόδους έντονου στρες ή κακής ψυχολογικής διάθεσης.

Αν λοιπόν, κάποιος κομπογιαννίτης πείσει τον ασθενή πως διαθέτει την σωστή θεραπεία, το ανοσοποιητικό θα επανέλθει σε πιο φυσιολογική λειτουργία και ο ασθενής θα βελτιωθεί. Η γενετική του όμως προδιάθεση θα παραμείνει και στην επόμενη ψυχολογική δυσκολία πάλι θα υποτροπιάσει! Τα φάρμακα εναντίον της σκλήρυνσης κατά πλάκας δρουν στο ανοσοποιητικό σύστημα είτε ανοσοκατασταλτικά είτε ανοσοτροποποιητικά. Τα αποτελέσματα είναι ικανοποιητικά.

Είναι όμως, απαραίτητη και η ψυχολογική υποστήριξη από κλινικό ψυχολόγο. Η κατάλληλη ψυχική υγεία του ασθενούς τον προστατεύει από υποτροπές και από την επιδείνωση της νόσου.

Ο ρόλος της θρησκείας έχει υποτιμηθεί αρκετά κατά τα τελευταία χρόνια. Η θρησκεία δρούσε και ψυχοθεραπευτικά. Οι άνθρωποι τότε απευθύνονταν στους ιερωμένους για οποιοδήποτε πρόβλημα τους και αισθανόταν ασφαλείς εφ όσον τους προστάτευε κάποιος άγιος ή ο ίδιος ο Θεός. Ακόμη και οι δυστυχίες ήταν «Θεού θέλοντος» ο οποίος όπως τις έστελνε έτσι και τις έπαιρνε πίσω. Συχνά λοιπόν, οι ασθενείς απευθύνονταν στην εκκλησία και συχνά η βαθειά πίστη τους δρούσε θεραπευτικά με αποτέλεσμα οι ιστορίες περί θαυμάτων να έχουν αληθινή βάση. Αυτό άλλωστε μαρτυρούν τα χιλιάδες τάματα που υπάρχουν στις εκκλησίες!

Κι άλλα νέα φάρμακα για την ημικρανία

Σε παλαιότερη ανάρτηση είχαμε αναφερθεί στα μονοκλωνικά αντισώματα εναντίον του υποδοχέα CGRP (φάρμακα FDA approved: erenumab, galcanezumab, fremenezumab). Υπενθυμίζω ότι τα φάρμακα αυτά χορηγούνται με υποδόρια ένεση. Φαίνεται όμως, ότι υπάρχουν καλά αποτελέσματα και για μια άλλη κατηγορία φαρμάκων που ανταγωνίζονται τον υποδοχέα CGRP. Ονομάζονται gepants και μπορούν να χρησιμοποιηθούν και ως παυσίπονα σε οξεία κρίση ημικρανίας. Σαν προληπτικά, έχουν δοκιμαστεί με καλά αποτελέσματα τα gepants: atogepant, rimegepant.


Ενδιαφέρον έχει και το Lasmiditan που είναι μια τριπτάνη (triptan) αγωνιστής του υποδοχέα 5-HT1f. Ανήκει στην ίδια κατηγορία με τις άλλες τριπτάνες που κυκλοφορούν από χρόνια όπως η σουματριπτάνη, αλλά δεν προκαλεί αγγειοσύσπαση με αποτέλεσμα να μην αντενδείκνυται σε ασθενείς με αγγειακή πάθηση (πχ με υπέρταση, καρδιοπάθεια). Έως τώρα οι τριπτάνες χορηγούνται με προσοχή εξ αιτίας αυτής της παρενέργειας (αγγειοσύσπαση).

Άνοια: μύθοι και πραγματικότητα

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος εκφυλίζεται φυσιολογικά κυρίως μετά τα πενήντα χρόνια ζωής. Δηλαδή, ο αριθμός των εγκεφαλικών κυττάρων αρχίζει σταδιακά να μειώνεται. Η διεργασία αυτή θεωρείται φυσιολογική και εντάσσεται στον κανόνα «όλα τα μηχανήματα κάποτε χαλάνε»!

Ο μηχανισμός με τον οποίο επιλέγει ο εγκέφαλος να αυτοκαταστραφεί είναι σε μεγάλο μέρος του, άγνωστος. Εντάσσεται όμως, στα γενικότερα πλαίσια της γήρανσης του ανθρώπινου σώματος. Οι συνέπειες της εγκεφαλικής εκφύλισης είναι:

-Η μείωση της ικανότητας «πλαστικότητας». Δηλαδή, ο εγκέφαλος δεν μπορεί πλέον να δημιουργεί νέα κυκλώματα άρα οι γέροι μαθαίνουν πιο δύσκολα και συνεπώς, δύσκολα αλλάζουν τις αντιλήψεις τους. Για αυτό επιμένουν στις ιδέες τους και είναι κλασική η φράση «στα νιάτα μου ο κόσμος ήταν καλύτερος. Σήμερα εσείς οι νέοι τα καταστρέψατε όλα»!

-Η μείωση της πρόσφατης μνήμης. Εφόσον ο εγκέφαλος είναι «γεμάτος πληροφορίες», επιλέγει με πιο αυστηρό τρόπο τι θα θυμάται και τι όχι. Λόγω του μειωμένου αριθμού κυττάρων, τον συμφέρει να κρατά τα παλιά γεγονότα τα οποία είναι βαθιά ριζωμένα μέσα του και να απορρίπτει όσα από τα καινούργια δεν θεωρεί ιδιαίτερα ενδιαφέροντα.

Φυσιολογικά λοιπόν, ο εγκέφαλος «χάνει τη δύναμή του» με το πέρασμα των χρόνων. Αν όλοι οι άνθρωποι ζούσαν 150 χρόνια, όλοι θα ήταν σχεδόν «φυτά» δηλαδή με ελάχιστη εγκεφαλική λειτουργία. Βέβαια, δεν έχουν όλοι οι άνθρωποι την ίδια ταχύτητα γήρανσης. Υπάρχουν εκείνοι που έχουν υπερβεί τα 90 αλλά «τα έχουν τετρακόσια» και άλλοι που από τα 80 παρουσιάζουν νοητικά προβλήματα. Σε κάποιες περιπτώσεις όμως, η ταχύτητα εκφύλισης του εγκεφάλου είναι πολύ πιο γρήγορη από τον μέσο όρο. Έχουμε πχ ανθρώπους που από το 65 τους χρόνια ξεχνούν σημαντικά γεγονότα και η ζωή τους γίνεται δύσκολη. Στην περίπτωση αυτή μπορούμε να μιλάμε για την νόσο του Αλτσχάιμερ. Πρόκειται για μια πάθηση άγνωστης αιτιολογίας όπου επιταχύνεται σημαντικά η καταστροφή των εγκεφαλικών κυττάρων. Υπάρχει κληρονομικότητα γιατί παρατηρείται αυξημένη συχνότητα σε κάποιες οικογένειες.

Σε άλλες περιπτώσεις η επιτάχυνση της εγκεφαλικής εκφύλισης έχει γνωστά αίτια όπως είναι όλοι οι παράγοντες κινδύνου για αγγειακή νόσο: υπέρταση, υπερλιπιδαιμία, σακχαρώδης διαβήτης, κάπνισμα, κατάχρηση αλκοόλ κτλ. Επίσης, μπορεί να οφείλεται σε όγκους, υδροκέφαλο, μεταβολικές διαταραχές κα. Σε όλες τις περιπτώσεις που κάποιος ξεχνά ή έχει αλλάξει γενικότερα η συμπεριφορά του, καλό είναι να εξετάζεται από νευρολόγο ώστε να διαπιστωθεί το αίτιο. Βέβαια, συχνά αυτό που φταίει για την αφηρημάδα είναι απλά άγχος και τίποτα σοβαρότερο!

Σε περίπτωση που διαπιστωθεί κάποιος παράγοντας κινδύνου, η αντιμετώπισή του βοηθά ώστε να μην επιδεινωθεί η κατάσταση του εγκεφάλου. Καλό βέβαια, είναι να προσέχουμε την υγεία μας πριν εκδηλωθεί οποιαδήποτε βλάβη! Αν πρόκειται για νόσο Αλτσχάιμερ, υπάρχουν φάρμακα τα οποία επιβραδύνουν την εγκεφαλική εκφύλιση με αποτέλεσμα να επιβραδύνεται η νόσος. Τα ίδια φάρμακα χρησιμοποιούνται και σε περιπτώσεις που η αιτία δεν είναι ιδιαίτερα ξεκάθαρη και τις χαρακτηρίζουμε απλά ως «γεροντικές άνοιες». Από την προσωπική μου εμπειρία, τα φάρμακα αυτά επιβραδύνουν μεν εξέλιξη, αλλά δεν σταματούν την εγκεφαλική γήρανση και συνεπώς δεν θεραπεύουν τον ασθενή. Βοηθούν όμως, ώστε να μην επιδεινώνεται ταχύτατα η κατάστασή του και συνεπώς, προσφέρουν επί πλέον ποιότητα ζωής στους πάσχοντες!

Μπορεί κάποιοι ασθενείς να μην μπορούν να αναγνωρίσουν τα πρόσωπα γύρω τους, αλλά καταλαβαίνουν ότι πρόκειται για δικά τους άτομα και χαίρονται που βρίσκονται στο οικογενειακό τους περιβάλλον. Θα πρέπει να συζητούμε μαζί τους άσχετα με το αν λέμε «άλλα αντ’ άλλων»! Η ανθρώπινη επαφή είναι εκείνη που τους δίνει ποιότητα ζωής.

Στην λαϊκή παράδοση υπάρχει το ότι «οι γιαγιάδες λένε παραμύθια»! Αυτό οφείλεται στο ότι θυμούνται πολύ καλύτερα τα παλιά γεγονότα και είναι σωστό να παροτρύνουμε τους ηλικιωμένους να μας μιλούν άσχετα με το αν μας κουράζουν με «τα ίδια και τα ίδια»! Επίσης, θα πρέπει να τους παροτρύνουμε να έχουν οποιαδήποτε δραστηριότητα άσχετα με το αν την κάνουν σωστά. Η  νοητική άσκηση είναι παρόμοια με την σωματική: όταν προπονείται το σώμα αποδίδει καλύτερα, όταν προπονείται το μυαλό αποδίδει καλύτερα.

Ακόμη, δεν θα πρέπει να αλλάξουμε την διακόσμηση ή την θέση των επίπλων γιατί μπορεί να προκληθεί σύγχυση στον ασθενή και να μην αναγνωρίζει πλέον το σπίτι του. Σε περίπτωση που παρουσιάζει ανεξήγητη ανησυχία θα πρέπει να σκεφτούμε πως κάτι τον ενοχλεί. Θα μπορούσε κάπου να πονά ή να έχει πυρετό ή να παρουσιάζει άλλο πρόβλημα υγείας. Αν η υγεία του είναι εντάξει, θα πρέπει να εντοπίσουμε ψυχολογικό αίτιο (κάποιος τον στενοχώρησε πχ) ή ακόμη, θα μπορούσε να οφείλεται σε διαταραχή του ρυθμού ύπνου-εγρήγορσης. Σε οποιαδήποτε περίπτωση, καλό είναι να ζητήσετε την συμβουλή γιατρού.

Νεώτερα σχετικά με την ημικρανία

Η ημικρανία είναι μια υποτιμημένη νόσος η οποία όμως, οδηγεί σε αναπηρία! Συγκεκριμένα κατά τη διάρκεια των επεισοδίων, ο ασθενής είναι ανίκανος να εργαστεί ή να εκτελέσει τα καθήκοντά του. Αν μάλιστα, τα επεισόδια αυτά είναι συχνά, η ανικανότητα αυτή παρατείνεται. Υπάρχουν πχ. ασθενείς με δυο-τρία επεισόδια εβδομαδιαίως! Σε αυτές τις περιπτώσεις, η καθημερινή σχεδόν χρήση αναλγητικών προκαλεί ένα είδος εθισμού με αποτέλεσμα ο ασθενής να χρειάζεται να λαμβάνει καθημερινά μεγάλες ποσότητες αναλγητικών για να μην πονά!
Εκτός όμως από την κεφαλαλγία, η ημικρανία προκαλεί και άλλα συμπτώματα τα οποία συχνά προηγούνται κατά πολλές ώρες του πόνου. Σε αυτά συμπεριλαμβάνονται έλλειψη συγκέντρωσης, πείνα, δίψα, συχνοουρία, συναισθηματικές διαταραχές (πχ κατάθλιψη), βάρος στον αυχένα, κόπωση, χασμουρητά κα.
Οι νευρολόγοι έχουν πολλούς τρόπους να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα όπως με ειδικά αντιημικρανικά παυσίπονα ή με θεραπεία προφύλαξης (δηλ. να λαμβάνει κάποιος καθημερινά ένα φάρμακο που βελτιώνει την κατάστασή του). Επειδή ο κάθε ασθενής με ημικρανία είναι διαφορετικός από τον άλλον, η θεραπευτική στρατηγική εξατομικεύεται.
Τελευταία έχει ανακαλυφθεί ένα πεπτίδιο (calcitonin gene-related peptide (CGRP)) το οποίο παίζει σημαντικό ρόλο στην ημικρανία και έχουν κυκλοφορήσει φάρμακα τα οποία περιέχουν αντισώματα τα οποία εξουδετερώνουν το πεπτίδιο αυτό. Δύο από τα φάρμακα αυτά (calcitonin gene-related peptide (CGRP) antagonists) ονομάζονται erenumab και galcanezumab και έχουν ένδειξη για προφύλαξη ημικρανίας σε ασθενείς με τουλάχιστον τέσσερα ημικρανικά επεισόδια/μήνα. Απαιτούν μία χορήγηση τον μήνα σε ενέσιμη μορφή.
Τα φάρμακα αυτά δεν έχουν ακόμη κυκλοφορήσει στην Ελλάδα, αλλά και όταν θα φτάσουν, θα πρέπει να χορηγούνται σε εκείνες τις περιπτώσεις που αποτυγχάνουν οι ήδη υπάρχουσες θεραπείες.

Πρώτο φάρμακο για προϊούσα μορφή πολλαπλής σκλήρυνσης

Κυκλοφόρησε στο εξωτερικό το Ocrevus (δραστική ουσία ocrelizumab) ως το πρώτο φάρμακο που οι έρευνες έδειξαν αποτελεσματικότητα και στην πρωτοπαθή προϊούσα μορφή της πολλαπλής σκλήρυνσης ή κατά πλάκας σκλήρυνσης. Έως τώρα οι ασθενείς με την μορφή αυτή της νόσου, δεν είχαν ουσιαστική φαρμακευτική επιλογή με αποτέλεσμα η νόσος να επιδεινώνεται προοδευτικά έως την αναπηρία. Βέβαια το νέο φάρμακο δεν λύνει ριζικά το πρόβλημα, αλλά όπως φαίνεται, τουλάχιστον επιβραδύνει την εξέλιξη. 

Προβλήματα ύπνου ασθενών με άνοια

Πολύ συχνά οι ασθενείς που πάσχουν από άνοια παρουσιάζουν αϋπνία – ανησυχία – διέγερση κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Τα φαινόμενο αυτό είναι πολύ συχνό σε ασθενείς με μειωμένη ικανότητα επικοινωνίας. Δηλαδή δεν είναι σε θέση να κάνουν οποιαδήποτε δραστηριότητα κατά την διάρκεια της ημέρας όπως να παρακολουθήσουν τηλεόραση, να διαβάσουν, να κάνουν απλές εργασίες στο σπίτι κτλ. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα συχνά να κλείνουν τα μάτια και να κοιμούνται για μερικά λεπτά ή και περισσότερο. Συνήθως αυτό ανακουφίζει τους φροντιστές γιατί «βρίσκουν την ησυχία τους».

Σε αυτούς τους ασθενείς όμως, το «βιολογικό ρολόι» δεν λειτουργεί σωστά με αποτέλεσμα ο ρυθμός «ύπνου-εγρήγορσης» να είναι διαταραγμένος. Έτσι λοιπόν, ακόμη και ο ολιγόλεπτος τμηματικός ύπνος κατά τη διάρκεια της ημέρας είναι αρκετός για αυτούς, με αποτέλεσμα όταν έρθει η νύχτα οι ασθενείς να μην νυστάζουν!

Τη νύχτα υπάρχει μειωμένος φωτισμός και ελάχιστα ερεθίσματα που θα μπορούσαν να απασχολήσουν τον ασθενή, με αποτέλεσμα να αισθάνεται δυσφορία και να την εκφράζει με ψυχοκινητική διέγερση! Η χρήση υπνωτικών φαρμάκων δεν έχει αποτέλεσμα, ενώ τα ηρεμιστικά βελτιώνουν τη διέγερση, αλλά δεν λύνουν το πρόβλημα. Σε κάποιες περιπτώσεις μάλιστα, επιδεινώνουν τη διέγερση γιατί προκαλούν ζάλη και αυξάνουν την δυσφορία που αισθάνεται ο ασθενής. Τα φάρμακα αυτά έχουν ένδειξη σε ασθενείς που νυστάζουν και δεν μπορούν να κοιμηθούν λόγω άγχους πχ. Οι ασθενείς που έχουν κοιμηθεί κατά τη διάρκεια της ημέρας, δεν νυστάζουν και δεν κοιμούνται ούτε με υπνωτικά!

Συχνά παρατηρείται το φαινόμενο ο ανοϊκός ασθενής να παρουσιάζει διέγερση για 2-3 συνεχόμενα μερόνυχτα  και ακολούθως υπνηλία για άλλα 2-3! Οφείλεται  επίσης, στην διαταραχή του «βιολογικού ρολογιού» και απλά ο ασθενής κουράζεται από την παρατεταμένη εγρήγορση, ξεκουράζεται  και μετά πάλι τα ίδια!

Συνεπώς, η μόνη λύση είναι να προγραμματίσουμε τις δραστηριότητες του ασθενούς ώστε να ρυθμιστεί το βιολογικό του ρολόι. Θα πρέπει να ξυπνά μια σταθερή ώρα κάθε πρωί, να τρώει, να κάνει μπάνιο κτλ σε σταθερά ωράρια κατά τη διάρκεια της ημέρας. Δεν θα πρέπει να τον αφήνουμε να κοιμάται την ημέρα και συνεπώς θα πρέπει να τον απασχολούμε όπως είναι δυνατόν. Αν μπορεί να κάνει κάποια πράγματα θα πρέπει να τον ενθαρρύνουμε άσχετα με τον τα κάνει σωστά ή όχι. Θα πρέπει να του συζητάμε άσχετα με το αν τα λεγόμενά μας έχουν λογική ή αν απλά συμφωνούμε με τα δικά του λεγόμενα. Δεν έχει σημασία  το τι λέμε, αλλά το ότι επικοινωνούμε μαζί του! Αν φτάσει κουρασμένος το βράδυ, σίγουρα θα κοιμηθεί έστω με τη βοήθεια ενός φαρμάκου που θα χορηγήσει ο γιατρός. Την επόμενη μέρα θα είναι ξεκούραστος και θα μείνει ξύπνιος πολύ πιο εύκολα!

Από την προσωπική μου εμπειρία, οι φροντιστές προτιμούν οι ασθενείς αυτοί να κοιμούνται κατά τη διάρκεια της ημέρας για να μην ενοχλούν! Θα πρέπει όμως, να καταλάβουμε ότι πρόκειται για ανθρώπους που κάτι πρέπει να κάνουν για να «περάσει η ώρα»! Εφ’ όσον οι ικανότητές τους είναι μειωμένες, έχουν συμπεριφορά μικρού παιδιού με παράλογα πολλές φορές αιτήματα. Πχ μπορεί να ζητούν να πηγαίνουν κάθε 5’ στην τουαλέτα ή να θέλουν να πάνε κάπου κτλ. Είναι ένας τρόπος για να «περάσουν την ώρα τους» και θα πρέπει να τους χειριζόμαστε όπως τα μικρά παιδιά. Αν πχ θέλουν να πάνε κάπου, τους λέμε «περίμενε να τελειώσω μια δουλειά και θα πάμε». Μετά από λίγο πάλι τα ίδια, αλλά δεν πειράζει. Ο ασθενής δεν έχει την αίσθηση του χρόνου και μπορούμε να τον ξεγελάσουμε εύκολα. Πολλοί φροντιστές επιθυμούν ο ασθενής να μην μιλάει και να μην κινείται , αλλά αυτό δεν είναι δυνατόν. Πρόκειται για ανθρώπους και όχι για αγάλματα!

Συνεπώς, η διαταραχή του βιολογικού ρολογιού προκαλείται από το ότι οι ασθενείς με άνοια, κοιμούνται τμηματικά κατά την διάρκεια της ημέρας με αποτέλεσμα να μένουν ξύπνιοι το βράδυ. Τα φάρμακα βοηθούν όταν υπάρχει ψυχοκινητική διέγερση, αλλά η οριστική λύση θα έρθει αν ο ασθενής δεν κοιμάται τη μέρα!

Νέα φάρμακα για την Σκλήρυνση κατά Πλάκας

Όλα τα παρακάτω φάρμακα έχουν ένδειξη για την διαλείπουσα μορφή της Σκλήρυνσης κατά Πλάκας. Για την προϊούσα μορφή δυστυχώς, δεν υπάρχει ακόμη κάτι σίγουρα αποτελεσματικό.

Είναι πλέον διαθέσιμο το TECFIDERA (Dimethyl fumarate - DMF) για την θεραπεία της Σκλήρυνσης κατά Πλάκας. Το φάρμακο αυτό χορηγείται από το στόμα δύο φορές την ημέρα και προστίθεται στα δύο ήδη υπάρχοντα: GILENYA (fingolimod) και AUBAGIO (teriflunomide).
Ο μηχανισμός δράσης του είναι ανάλογος των ανωτέρω εφ' όσον δρα "ανοσοτροποποιητικά", δηλ. τροποποιεί την λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος ώστε να αποφεύγεται η παραγωγή των αντισωμάτων που προκαλούν την καταστροφή του κεντρικού νευρικού συστήματος (ΚΝΣ). Εστέρες του φουμαρικού χρησιμοποιούνται ήδη στην θεραπεία της ψωρίασης και σε άλλα νοσήματα που οφείλονται σε δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού.
Το φάρμακο χορηγήθηκε 240 μγ δυο φορές την ημέρα και παρατηρήθηκε μείωση των ώσεων σε ποσοστό περίπου 50%. Επίσης, παρατηρήθηκε μείωση των βλαβών του ΚΝΣ στην μαγνητική τομογραφία και επιβράδυνση της αναπηρίας στους ασθενείς.
Η πιο σοβαρή παρενέργεια ήταν η μείωση των λευκών αιμοσφαιρίων που δεν συνοδεύτηκε όμως, από αύξηση των λοιμώξεων. Συνεπώς, συνιστάται η περιοδική παρακολούθηση των λευκών αιμοσφαιρίων σε όσους θα λάβουν το φάρμακα. Άλλες παρενέργειες ήταν: ερύθημα, διάρροια, ναυτία και κοιλιακοί πόνοι, που όμως βελτιώθηκαν με την πάροδο του χρόνου. Άρα πρόκειται για φάρμακο ικανοποιητικά ανεκτό και με αποτελεσματικότητα που φαίνεται να είναι ανώτερη της ιντερφερόνης.Συνεπώς, φαίνεται να πρόκειται για ένα χρήσιμο φάρμακο που θα βοηθήσει πολύ στην θεραπεία της νόσου.

Επίσης, διαθέσιμο είναι το LEMTRADA (alemtuzumab) χρήσιμο σαν εναλλακτική λύση του TYSABRI εφ' όσον χορηγείται ενδοφλέβια και έχει παραπλήσια αποτελεσματικότητα. Τα δύο αυτά φάρμακα συνιστώνται σε σοβαρές περιπτώσεις με γρήγορη επιδείνωση.

Τέλος, το AUBAGIO (teriflunomide) χορηγείται από το στόμα σε δόση 14mg μία φορά την ημέρα και έχει αποτελεσματικότητα παρόμοια της ιντερφερόνης - κοπαξόνης. Όμως, φαίνεται να προκαλεί λίγο περισσότερα προβλήματα και συνιστάται παρακολούθηση της αρτ. πίεσης, των τρανσαμινασών και των λεμφοκυττάρων - αιμοπεταλίων.