Κορωνοϊός, τα έως τώρα δεδομένα

Οποιοσδήποτε ιός που μπορεί να επιβιώσει μόνον σε άνθρωπο και όχι σε ζώα, ακολουθεί την εξής πορεία:

Μεταβιβάζεται από άνθρωπο σε άνθρωπο και η μετάβαση αυτή σταματά όταν το σύνολο σχεδόν των ανθρώπων έχει αναπτύξει αντισώματα τα οποία τον σκοτώνουν, άρα δεν έχει τρόπο να επιβιώσει και εξαφανίζεται!

Ο Mr. Brexit Johnson αποσκοπεί ακριβώς σε αυτό. Να μολύνει ο ιός το σύνολο των Άγγλων (κάτι που με τα ως τώρα δεδομένα, είναι αναπόφευκτο) όσο το δυνατόν πιο γρήγορα, ώστε να αναπτυχθούν αντισώματα και να λήξει το πρόβλημα χωρίς να έχει προκληθεί οικονομική και κοινωνική καταστροφή όπως τείνει να συμβεί στην υπόλοιπη Ευρώπη. Το ότι θα πεθάνουν χιλιάδες γέροι και χρονίως άρρωστοι, δεν αποτελεί μειονέκτημα γιατί έτσι θα μειωθεί το κόστος της δημόσιας υγείας και το κόστος των συντάξεων! Αν επιτύχει η στρατηγική του Mr. Brexit Johnson, όλη η Ευρώπη θα έχει καταστραφεί οικονομικά εκτός το Ηνωμένο Βασίλειο!

Από τι εξαρτάται όμως, η βαρύτητα της νόσου?

Όταν μας μολύνει ένας ιός, αυτός αρχίζει να πολλαπλασιάζεται γεωμετρικά. Δηλ ο ένας γίνεται δύο, οι δύο τέσσερις κοκ. Συνεπώς, παίζει ρόλο αν μολυνθήκαμε από έναν ή από 10 ή 100 ιούς! Αν ποσότητα είναι μικρή, μπορεί να δώσουμε πολύτιμο χρόνο στο ανοσοποιητικό μας να αναπτύξει αντισώματα. Ο κορωνοϊός μεταδίδεται από μεγάλα σταγονίδια σιέλου και γι αυτό μας λένε να κρατάμε τουλάχιστον ένα μέτρο απόσταση ο ένας απ' τον άλλο. Αυτό όμως, αυξάνει τη μεταδοτικότητά του γιατί το μεγάλο σταγονίδιο περιέχει πολύ περισσότερους ιούς απ’ ότι το μικρό!

Γιατί όμως, δεν φτιάχνουν ένα εμβόλιο από μικρή ποσότητα ιών? Γιατί η ικανότητα του ιού να προκαλέσει νόσημα δεν εξαρτάται μόνο από την ποσότητα που μας μολύνει, αλλά και από την ικανότητα του ανοσοποιητικού μας να τον αντιμετωπίσει. Υπάρχουν άνθρωποι που δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν μικρές ποσότητες και υπάρχουν άνθρωποι που μπορούν να αντιμετωπίσουν μεγάλες ποσότητες.

Συνεπώς, αν μας μολύνει ένας ιός, τότε μπορεί το ανοσοποιητικό μας να είναι σε θέση να τον αντιμετωπίσει ολοκληρωτικά (ασυμπτωματικοί φορείς), να τον αντιμετωπίσει αποτελεσματικά (ήπια συμπτώματα κρυολογήματος) ή να τον αντιμετωπίζει αδύναμα (βαριά συμπτωματολογία που συμπεριλαμβάνει και την ιογενή πνευμονία). Ακόμη όμως και η πνευμονία είναι αντιμετωπίσιμη στους περισσότερους, εκτός από κάποιους που το ανοσοποιητικό τους δρα με υπερβολικό τρόπο και η φλεγμονή που αναπτύσσεται προκαλεί αναπνευστική ανεπάρκεια! Οι τελευταίοι είναι αυτοί που έχουν ανάγκη μονάδας εντατικής νοσηλείας! Ένα από τα φάρμακα στα οποία πειραματίζονται, αποσκοπεί στο να μετριάσει αυτήν την υπερβολική αντίδραση του ανοσοποιητικού.

Με βάση αυτά που είπαμε, υπολογίζουν πως για κάθε άνθρωπο που καταφεύγει στο νοσοκομείο, υπάρχουν άλλοι 5-10 που δεν κάνουν το τεστ γιατί παρουσιάζουν ήπια ή καθόλου συμπτώματα! Συνεπώς, οι φορείς κυκλοφορούν ανάμεσά μας και είναι θέμα τύχης αν θα μολυνθούμε ή όχι. Βέβαια, καλό είναι να λαμβάνουμε προφυλάξεις ώστε να μειωθούν οι πιθανότητες. 

Η απομόνωση των ανθρώπων (κλείσιμο σχολείων, εμπορικών, σύσταση για παραμονή στο σπίτι κτλ) αποσκοπεί στην επιβράδυνση της εξάπλωσης του ιού και όχι στην εξαφάνισή του. Δηλ αντί να αρρωσταίνουν 1000 κάθε μέρα, να αρρωσταίνουν 500 ή λιγότεροι. Αυτό όμως, δίνει χρόνο στα νοσοκομεία να μπορούν να αντιμετωπίζουν περισσότερα περιστατικά και να διαθέτουν ελεύθερα κρεβάτια. Αν αρρωστήσουν πολλοί σε μικρό χρονικό διάστημα, τα νοσοκομεία θα καταρρεύσουν και θα πεθαίνουν άνθρωποι όχι μόνον από κορωνοϊό, αλλά και από σκωληκοειδίτιδα!

Η απομόνωση όμως, έχει και αυτή τεράστιο κόστος. Πχ οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι αυτοαπασχολούμενοι, κινδυνεύουν να πεθάνουν από πείνα και όχι από τον ιό! Επιπλέον η ψυχολογική επιβάρυνση που προκαλείται στο σύνολο σχεδόν του πληθυσμού, προκαλεί εξ ορισμού μείωση της αποδοτικότητας του ανοσοποιητικού συστήματος, άρα αυξάνονται οι πιθανότητες κάποιος να νοσήσει βαριά!

Η επιβράδυνση της μετάδοσης του ιού θα έχει μεγάλη σημασία, αν εν τω μεταξύ κυκλοφορήσει εμβόλιο ή αν η άνοδος της θερμοκρασίας συμβάλει στην εξολόθρευσή του.

Διαφορετικά η επιλογή στρατηγικής είναι πράγματι πολύ δύσκολη. Αν ακολουθήσουμε το αγγλικό μοντέλο, τι θα γίνει αν οι νεκροθάφτες δεν προλαβαίνουν να εξυπηρετούν τις χιλιάδες πελατών? Νομίζω πως και ο Mr. Brexit Johnson θα έχει πρόβλημα παρά τη ψυχραιμία που χαρακτηρίζει τους Βρετανούς! Αν αντίθετα συνεχίσουμε στον ιταλικό δρόμο, πόσο θα αντέξει ο κόσμος? Οι Ιταλοί έχουν απαγορέψει την κυκλοφορία κάτι που σιγά σιγά θα έχει μεγάλες ψυχολογικές επιπτώσεις.  Φυσικά, όσο περνούν οι μέρες, θα αρχίσουν να επιδεινώνονται και οι οικονομικές συνέπειες με απρόβλεπτες εξελίξεις.

Πράγματι, το μόνο σίγουρο που μπορούμε να πούμε είναι: ο Θεός βοηθός!

Εμβοές ώτων

Τα βουίσματα, σφυρίγματα και διάφορα άλλα υποκειμενικά ενοχλήματα της ακοής, συχνά οφείλονται σε ΩΡΛ προβλήματα. Οι συνήθεις αιτίες είναι πρεσβιακουσία (εμφανίζεται σε ηλικιωμένους), παρατεταμένη έκθεση σε θόρυβο (ακουστικό τραύμα), κυψελίδα ακουστικού πόρου και ωτοσκλήρυνση. Υπάρχει ακόμη το σύνδρομο Menier (συνοδεύεται από επεισόδια ιλίγγου) και η οξεία λαβυρινθίτιδα (συνήθως συνυπάρχει ίλιγγος και υποακουσία).

Συχνές νευρολογικές αιτίες είναι οι κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, οι όγκοι και η αιθουσαία ημικρανία. Από τους όγκους, συχνό είναι το νευρίνωμα του ακουστικού νεύρου το οποίο προκαλεί εμβοές από την πλευρά που πάσχει. Αιφνίδια υποακουσία με εμβοές έχει αναφερθεί και στην σκλήρυνση κατά πλάκας.

Η ημικρανία είναι μια πολύπλοκη πάθηση με πολλά και διαφορετικά συμπτώματα εκτός του κλασικού πονοκεφάλου (κεφαλαλγία). Σε κάποιες περιπτώσεις, οι ασθενείς αναφέρουν επεισόδια δυσλειτουργίας από το αιθουσαίο σύστημα, όπως απότομη διαταραχή της ισορροπίας (σαν να τον σπρώχνει κάποιος), επεισόδια ζάλης (σαν να έχει πιει λίγο), αίσθημα σκοτοδίνης κα. Υπάρχουν βιβλιογραφικές αναφορές πως μακροχρόνια, οι ασθενείς αυτοί παρουσιάζουν εμβοές ώτων (σαν σφύριγμα, σαν νερό που τρέχει) που μάλιστα, παίρνουν μόνιμο χαρακτήρα χωρίς να υπάρχει ουσιαστική θεραπεία. Τελευταία μάλιστα, εμφανίζεται ο όρος “κοχλιακή ημικρανία” που ορίζει ημικρανικούς ασθενείς με υποακουσία και εμβοές ώτων!

Το τελευταίο χρονικό διάστημα πολλοί επιστήμονες αναφέρονται σε μια σειρά φαρμάκων και άλλων χημικών ουσιών, που μπορούν να προξενήσουν εμβοές. Καλό είναι αν παρατηρήσετε κάτι το σχετικό ενώ παίρνετε κάποιο φάρμακο, να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας. Ενδιαφέρον έχει ότι στον κατάλογο των ύποπτων φαρμάκων, υπάρχουν πολλά που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση της υπέρτασης ή άλλων χρόνιων νοσημάτων.

Στις περισσότερες περιπτώσεις χρόνιων εμβοών, οι θεραπευτικές μέθοδοι είναι απογοητευτικές. Από νευρολογικής πλευράς, προτιμούνται αντικαταθλιπτικά φάρμακα τα οποία βοηθούν χωρίς να εξαλείφουν το πρόβλημα.

Νεώτερα σχετικά με την θεραπεία του Alzheimer

Η γήρανση του πληθυσμού (αύξηση του προσδόκιμου ζωής) έχει προκαλέσει μεγάλη αύξηση του αριθμού των ασθενών πασχόντων από ν. Alzheimer. Τα έως σήμερα υπάρχοντα φάρμακα, απλά επιβραδύνουν την εξέλιξη, αλλά δεν την αναστέλλουν. Μια πρόσφατα δημοσιευθείσα έρευνα στο «Cell Death and Differentiation» δίνει ελπίδες στον τομέα της αποτελεσματικής θεραπευτικής αντιμετώπισης. 

Η έρευνα έγινε από το ιταλικό «Fondazione EBRI (European Brain Research Institute) Rita Levi-Montalcini».  Σύμφωνα με τους ερευνητές, σε πολύ αρχική φάση του Alzheimer , μειώνεται η νευρογέννηση (δημιουργία νέων νευρώνων), εξ αιτίας της συσσώρευσης στο εσωτερικό των αδιαφοροποίητων κυττάρων (stem cells) μιας ουσίας που ονομάζεται Α-β ολιγομερές. Οι ερευνητές εισήγαγαν στα άρρωστα κύτταρα ποντικών πασχόντων από Alzheimer, ένα αντίσωμα (που ονόμασαν Α 13) ικανό να εξουδετερώνει τα Α-β ολιγομερή και παρατήρησαν πως τα κύτταρα άρχισαν να λειτουργούν κανονικά και η νευρογέννηση επανήλθε σε φυσιολογικά σχεδόν, επίπεδα!

Φυσικά, πρόκειται για το αρχικό στάδιο της έρευνας που έγινε σε ποντίκια. Θα πρέπει να ακολουθήσουν οι επόμενες φάσεις της έρευνας που συμπεριλαμβάνουν τις δοκιμές σε ανθρώπους, πριν κυκλοφορήσει το σχετικό φάρμακο. Πιθανόν θα χρειαστεί αρκετός χρόνος, αλλά, αν επιβεβαιωθούν τα παραπάνω αποτελέσματα, θα πρόκειται για ένα ουσιαστικό βήμα για την  θεραπεία της νόσου του Alzheimer ! 

Ψυχολογικά προβλήματα ασθενών με άνοια

Συχνά οι ασθενείς με άνοια (νόσος Alzheimer, γεροντική άνοια, αγγειακή άνοια κτλ), παρουσιάζουν ψυχολογικά προβλήματα. Μπορεί να παρουσιάζονται με “απάθεια”, δηλαδή να μην έχουν θέληση για οποιαδήποτε δραστηριότητα, μια κατάσταση που συχνά διαγιγνώσκεται λανθασμένα ως κατάθλιψη. Η απάθεια δεν αντιμετωπίζεται εύκολα με φαρμακευτική αγωγή.

Αυτό όμως που προβληματίζει ιδιαίτερα τους συγγενείς, είναι τα επεισόδια διέγερσης, θυμού, άρνησης συνεργασίας, αλλά και εκείνα που συνδέονται με οπτικές ή ακουστικές ψευδαισθήσεις ή μυθοπλασίες. Τα συμπτώματα αυτά αντιμετωπίζονται δύσκολα με τα φάρμακα και μάλιστα η αμερικανική υπηρεσία FDA, δεν έχει εγκρίνει ως σήμερα κανένα φάρμακο ως αποτελεσματικό στην οργανικής αιτιολογίας ψύχωση (πχ στην άνοια)!

Σε έρευνες που έχουν γίνει, συνιστώνται κάποια άτυπα αντιψυχωσικά φάρμακα, αλλά αυτά πρέπει να χορηγούνται με προσοχή λόγω των πιθανών παρενεργειών. Πχ, είναι συχνή η επιδείνωση της κινητικότητας του ασθενούς με κίνδυνο αύξησης της πιθανότητας πτώσης (η αστάθεια βάδισης συχνά αποτελεί σύμπτωμα της άνοιας) και σοβαρού τραυματισμού. Κάποιοι λένε πως η χρήση αντιψυχωσικών σε ανοϊκούς ασθενείς αυξάνει την θνησιμότητα (δηλαδή οι ασθενείς αυτοί πεθαίνουν νωρίτερα)! Προσωπικά, δεν έχω παρατηρήσει κάτι τέτοιο, αλλά καλό είναι να το λαμβάνουμε υπ' όψιν.

Καλό είναι λοιπόν, να εξαντλούνται οι εναλλακτικές λύσεις. Η χρήση αντικαταθλιπτικών φαρμάκων (μέσω των οποίων επιτυγχάνεται η αύξηση της σεροτονίνης) φαίνεται πως βοηθά ουσιαστικά στην εξομάλυνση της συμπεριφοράς αυτών των ασθενών. Επίσης, το φάρμακο μεμαντίνη που χρησιμοποιείται στους ανοϊκούς ασθενείς, φαίνεται να βοηθά. Ενώ μέχρι πριν λίγο καιρό προτεινόταν η μονοθεραπεία με αντιανοϊκά φάρμακα, οι τελευταίες γνώμες φαίνεται να συγκλίνουν υπέρ της συγχορήγησης μεμαντίνης με φάρμακο της κατηγορίας των αναστολέων της ακετυλοχολινεστεράσης.

Πάντως, η καλύτερη λύση παραμένει η συμπεριφεριολογική αντιμετώπιση, δηλαδή ο εντοπισμός των αιτιών που προκαλούν τα συμπτώματα. Πχ, οπτικές ψευδαισθήσεις συχνά οφείλονται σε μείωση της οπτικής οξύτητας (πχ λόγω καταρράκτη) και η διέγερση συχνά οφείλεται σε συγκρούσεις με τους οικείους. Οι ασθενείς με άνοια, δεν έχουν την δυνατότητα της επεξεργασίας των εξωτερικών ερεθισμάτων και αντιδρούν αντανακλαστικά. Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε αρνητική στάση των οικείων τους την αντιλαμβάνονται ως εχθρική και αντιδρούν. Αν πχ, ο ασθενής πει κάτι παράλογο όπως πχ, “θέλω να πάω στην μητέρα μου” και λάβει ως απάντηση κάτι ως “τι είναι αυτά που λες! Η μάνα σου έχει πεθάνει χρόνια πριν”, μπορεί να το εκλάβει αρνητικά και να αντιδράσει αναλόγως. Είναι προτιμότερο να του απαντήσουμε ήρεμα “μην ανησυχείς, θα πάμε αργότερα”. Πρέπει δηλαδή να τους φερόμαστε σαν να είναι μικρά παιδιά και να μην παρεξηγούμε τα λεγόμενά τους.

Πιό δύσκολη είναι η αντιμετώπιση των μυθοπλασιών όπως πχ, ότι ο γιος τους τους έκλεψε τα λεφτά ή ότι ο σύντροφός τους έχει εξωσυζυγική σχέση! Οι σκέψεις αυτές είναι επίμονες, δηλαδή ο ασθενής επαναλαμβάνει συνεχώς τα ίδια και τα ίδια και δεν υπάρχει τρόπος να του αλλάξει κάποιος ιδέα. Το μόνο που μπορεί να γίνει, είναι να αποσπαστεί η προσοχή του σε κάτι που τον ενδιαφέρει περισσότερο.

Ιδιαίτερα δύσκολες είναι οι περιπτώσεις όπου ο επίσης ηλικιωμένος σύντροφος, έχει χάσει την υπομονή του και απαντά με εκνευρισμό στον ανοϊκό ασθενή. Το μόνο που επιτυγχάνει όμως, είναι η αύξηση της διέγερσής και της επιθετικότητάς του!

Ένα άλλο πρόβλημα είναι η διαταραχή του ρυθμού εγρήγορσης – ύπνου. Οι ασθενείς με άνοια κοιμούνται για λίγο και τμηματικά κατά την διάρκεια του 24ώρου με αποτέλεσμα να παρουσιάζουν επεισόδια σύγχυσης κυρίως κατά τη διάρκεια της νύχτας. Η μόνη λύση είναι να τους απασχολούμε ώστε να μην κοιμούνται μέρα. Ο προγραμματισμός των δραστηριοτήτων βοηθά ώστε το “βιολογικό ρολόι” να λειτουργεί φυσιολογικά. Πρέπει δηλαδή να υπάρχει σταθερή ώρα που ο ασθενής ξυπνά, τρώει πρωινό, κάνει μπάνιο, βγαίνει περίπατο κτλ. Επίσης, καλό είναι να τους παροτρύνουμε προς οποιαδήποτε δραστηριότητα άσχετα με τον αν την κάνουν σωστά ή όχι. Προσοχή μόνον για την περίπτωση ατυχήματος πχ, να βάλει φωτιά ενώ προσπαθεί να μαγειρέψει! Καλό είναι η οποιαδήποτε δραστηριότητα να μην εμπεριέχει κινδύνους!

Η λαϊκή ιατρική, οι θαυματουργοί και το ανοσοποιητικό σύστημα

Πολλές φορές ακούμε για εναλλακτικές θεραπείες που πετυχαίνουν εκεί που οι γιατροί αποτυγχάνουν!

Τις παλιές εποχές, σε κάθε χωριό υπήρχαν οι πρακτικοί γιατροί που γνώριζαν γιατροσόφια για κάθε πάθηση! Σε κάποιες περιπτώσεις τα γιατροσόφια είχαν επιστημονική βάση όπως πχ η χρήση βοτάνων με αντιφλεγμονώδη δράση ή η ανάταξη καταγμάτων ή εξαρθρημάτων. Σε άλλες περιπτώσεις η ιατρική παρέμβαση περιοριζόταν μόνο σε ξόρκια!

Βασικός παράγοντας για την αποτελεσματική θεραπεία ήταν και η θρησκευτική πίστη! Αρκούσε η προσευχή και το τάμα! Ο ασθενής απευθυνόταν στον Άγιο ζητώντας του την ίαση, με αντάλλαγμα ένα αντικείμενο (χρυσό, ασημένιο ή από απλό μέταλλο) ή «λειτουργιά» ή μια λαμπάδα ή άρτους ή χρηματική προσφορά στην εκκλησία ή κάτι άλλο.

Στις σύγχρονες εποχές υπάρχει σωρεία επαγγελματιών που δραστηριοποιούνται στον τομέα της εναλλακτικής ιατρικής, άλλοτε με μεθόδους επιστημονικά τεκμηριωμένες, άλλοτε με κομπογιαννίτικες!

Όλες οι παραπάνω θεραπευτικές μέθοδοι έχουν να επιδείξουν σημαντικά επιτεύγματα, δηλαδή πολλοί ασθενείς βελτιώθηκαν ή ακόμη ιάθηκαν (έγιναν καλά)! Πως όμως, μπορεί να γίνει κάποιος καλά από μια σοβαρή νόσο με μια μέθοδο χωρίς επιστημονική βάση;

Ο ανθρώπινος οργανισμός διαθέτει μηχανισμούς που τον προστατεύουν από εξωτερικές ή εσωτερικές απειλές. Παραδείγματα:

Το κάθε ανθρώπινο σώμα παράγει καθημερινά πολλά καρκινογόνα κύτταρα. Τι είναι αυτά; Είναι «αναρχικά», δηλαδή κύτταρα που δεν υπακούουν στους κανόνες συμβίωσης πχ αναπτύσσονται ανεξέλεγκτα. Αν τα κύτταρα αυτά ζουν σε ένα κοινόβιο απομονωμένα από τον υπόλοιπο οργανισμό, μιλάμε για καλοήθη όγκο (ο καθένας μπορεί να κάνει ότι θέλει αρκεί να μην ενοχλεί τους συνανθρώπους του). Αν όμως, διεισδύουν σε άλλες περιοχές όπου δεν θα έπρεπε να βρίσκονται και ενοχλούν τα εκεί ευρισκόμενα κύτταρα (παράνομοι μετανάστες που σκοτώνουν και ληστεύουν ή διαδηλωτές που τα κάνουν γυαλιά - καρφιά), τότε μιλάμε για μεταστάσεις και  κακοήθη συμπεριφορά (κακοήθεια).

Ο οργανισμός έχει μηχανισμούς (δυνάμεις καταστολής) που μπορούν να αντιμετωπίσουν αυτά τα «αναρχικά» κύτταρα. Ένας υγιής οργανισμός στέλνει αμέσως τις δυνάμεις καταστολής (ανοσοποιητικό σύστημα) να καταστρέψουν οποιοδήποτε κύτταρο συμπεριφέρεται αντισυμβατικά. Σε κάποιες περιπτώσεις το ανοσοποιητικό αποτυγχάνει. Γιατί; Εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Οι βασικοί είναι:

1)      Από την ποιότητα του ανοσοποιητικού συστήματος. Αυτό καθορίζεται γενετικά, δηλαδή από το DNA. Γι αυτό το λόγο κάποιοι έχουν προδιάθεση και οικογενειακό ιστορικό στο να αναπτύσσουν κάποια είδη νεοπλασιών.

2)      Από την αποτελεσματικότητα του ανοσοποιητικού συστήματος. Δηλαδή, με το αν κάνει σωστά τη δουλειά του! Ο παράγοντας αυτός εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό και από την ψυχολογική μας διάθεση. Όταν κάποιος είναι υγιής ψυχολογικά (νους υγιής εν σώματι υγιει) συνήθως προστατεύεται από παθολογίες.

Κάποιος λοιπόν, μετά από μια μεγάλη στενοχώρια ή παρατεταμένο στρες, αναπτύσσει μια μορφή καρκίνου. Αν τότε, κάποιος τον πείσει πως διαθέτει την σωστή θεραπεία, του αναπτερώνει το ηθικό με αποτέλεσμα την ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος και την καταπολέμηση του όγκου! Ο όγκος συνήθως μεταβαίνει σε κατάσταση ύφεσης και τα συμπτώματα μπορεί να αποδράμουν! Ο ασθενής δίνει την εντύπωση πως έγινε καλά, αλλά μετά από κάποιο χρονικό διάστημα μπορεί να υποτροπιάσει. Απαραίτητη προϋπόθεση για να ενεργοποιηθεί το ανοσοποιητικό, είναι ο ασθενής να θέλει να γίνει καλά και να πιστεύει στην θεραπευτική μέθοδο!

Οι δύο αυτές προϋποθέσεις εξαρτώνται από την ψυχολογία του ασθενούς. Πολλές φορές η εμφάνιση μιας νόσου αποτελεί ένα είδος αυτοκαταστροφής, δηλαδή ο ασθενής παραιτείται από την ζωή και από την θέληση να συνεχίσει να ζει. Συχνά αυτό είναι ασυνείδητο και γι αυτό συνιστάται και ψυχολογική υποστήριξη – ψυχοθεραπεία από κλινικό ψυχολόγο. Ο ψυχολόγος θα αναζητήσει τα βαθύτερα αίτια που προκαλούν την αρνητική ψυχολογική διάθεση και κατά συνέπεια την αδράνεια του ανοσοποιητικού. Αν η θεραπευτική προσέγγιση είναι επιστημονικά τεκμηριωμένη, δηλαδή με την σωστή ιατρική θεραπεία και ψυχολογική υποστήριξη, μπορεί να επιτευχθεί το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Αν ο ασθενής καταφύγει σε κομπογιαννίτικη μέθοδο, αυτή θα είναι αποτελεσματική για όσο ο ασθενής το πιστεύει και το θέλει. Αν χάσει την πίστη του ή αν δεν το επιτρέπει πλέον η ψυχολογία του, δεν θα έχει ελπίδες.

Αναφέρονται βέβαια και περιπτώσεις που ο ασθενής με κάποια μορφή καρκίνου έγινε τελείως καλά με κομπογιαννίτικη μέθοδο. Φυσικά, δεν αποκλείεται η ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος να καταστρέψει τον όγκο, αλλά αυτό εξαρτάται από το είδος του. Άλλωστε, οι σύγχρονες θεραπευτικές μέθοδοι επικεντρώνονται στην ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού (ή στην χορήγηση αντισωμάτων) ως την πλέον αποτελεσματική αντιμετώπιση του καρκίνου.

Το ίδιο ισχύει για την σκλήρυνση κατά πλάκας και γενικότερα για τα αυτοάνοσα νοσήματα. Υπάρχει μια γενετική προδιάθεση που καθορίζεται από το είδος και την ποιότητα του ανοσοποιητικού συστήματος, αλλά υπάρχουν και περιβαντολογικοί παράγοντες.

Η σκλήρυνση κατά πλάκας εκδηλώνεται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται εναντίον της μυελίνης του κεντρικού νευρικού συστήματος γιατί λανθασμένα θεωρεί πως πρόκειται για εχθρική εισβολή. Κάποιοι λένε πως ένας ιός ή άλλος νοσογόνος παράγοντας, τροποποιεί τα κύτταρα της μυελίνης ώστε αυτά να μοιάζουν με εχθρικά. Στην βάση όμως του προβλήματος, βρίσκεται η λάθος αντίδραση του ανοσοποιητικού και αυτή εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ψυχολογία του ασθενούς. Αν κάποιος είναι καλά ψυχολογικά, πολύ πιο δύσκολα θα κάνει λάθος το ανοσοποιητικό του. Οι περισσότερες υποτροπές (ώσεις) στους ασθενείς με σκλήρυνση κατά πλάκας, συμβαίνουν σε περιόδους έντονου στρες ή κακής ψυχολογικής διάθεσης.

Αν λοιπόν, κάποιος κομπογιαννίτης πείσει τον ασθενή πως διαθέτει την σωστή θεραπεία, το ανοσοποιητικό θα επανέλθει σε πιο φυσιολογική λειτουργία και ο ασθενής θα βελτιωθεί. Η γενετική του όμως προδιάθεση θα παραμείνει και στην επόμενη ψυχολογική δυσκολία πάλι θα υποτροπιάσει! Τα φάρμακα εναντίον της σκλήρυνσης κατά πλάκας δρουν στο ανοσοποιητικό σύστημα είτε ανοσοκατασταλτικά είτε ανοσοτροποποιητικά. Τα αποτελέσματα είναι ικανοποιητικά.

Είναι όμως, απαραίτητη και η ψυχολογική υποστήριξη από κλινικό ψυχολόγο. Η κατάλληλη ψυχική υγεία του ασθενούς τον προστατεύει από υποτροπές και από την επιδείνωση της νόσου.

Ο ρόλος της θρησκείας έχει υποτιμηθεί αρκετά κατά τα τελευταία χρόνια. Η θρησκεία δρούσε και ψυχοθεραπευτικά. Οι άνθρωποι τότε απευθύνονταν στους ιερωμένους για οποιοδήποτε πρόβλημα τους και αισθανόταν ασφαλείς εφ όσον τους προστάτευε κάποιος άγιος ή ο ίδιος ο Θεός. Ακόμη και οι δυστυχίες ήταν «Θεού θέλοντος» ο οποίος όπως τις έστελνε έτσι και τις έπαιρνε πίσω. Συχνά λοιπόν, οι ασθενείς απευθύνονταν στην εκκλησία και συχνά η βαθειά πίστη τους δρούσε θεραπευτικά με αποτέλεσμα οι ιστορίες περί θαυμάτων να έχουν αληθινή βάση. Αυτό άλλωστε μαρτυρούν τα χιλιάδες τάματα που υπάρχουν στις εκκλησίες!

Κι άλλα νέα φάρμακα για την ημικρανία

Σε παλαιότερη ανάρτηση είχαμε αναφερθεί στα μονοκλωνικά αντισώματα εναντίον του υποδοχέα CGRP (φάρμακα FDA approved: erenumab, galcanezumab, fremenezumab). Υπενθυμίζω ότι τα φάρμακα αυτά χορηγούνται με υποδόρια ένεση. Φαίνεται όμως, ότι υπάρχουν καλά αποτελέσματα και για μια άλλη κατηγορία φαρμάκων που ανταγωνίζονται τον υποδοχέα CGRP. Ονομάζονται gepants και μπορούν να χρησιμοποιηθούν και ως παυσίπονα σε οξεία κρίση ημικρανίας. Σαν προληπτικά, έχουν δοκιμαστεί με καλά αποτελέσματα τα gepants: atogepant, rimegepant.


Ενδιαφέρον έχει και το Lasmiditan που είναι μια τριπτάνη (triptan) αγωνιστής του υποδοχέα 5-HT1f. Ανήκει στην ίδια κατηγορία με τις άλλες τριπτάνες που κυκλοφορούν από χρόνια όπως η σουματριπτάνη, αλλά δεν προκαλεί αγγειοσύσπαση με αποτέλεσμα να μην αντενδείκνυται σε ασθενείς με αγγειακή πάθηση (πχ με υπέρταση, καρδιοπάθεια). Έως τώρα οι τριπτάνες χορηγούνται με προσοχή εξ αιτίας αυτής της παρενέργειας (αγγειοσύσπαση).

Άνοια: μύθοι και πραγματικότητα

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος εκφυλίζεται φυσιολογικά κυρίως μετά τα πενήντα χρόνια ζωής. Δηλαδή, ο αριθμός των εγκεφαλικών κυττάρων αρχίζει σταδιακά να μειώνεται. Η διεργασία αυτή θεωρείται φυσιολογική και εντάσσεται στον κανόνα «όλα τα μηχανήματα κάποτε χαλάνε»!

Ο μηχανισμός με τον οποίο επιλέγει ο εγκέφαλος να αυτοκαταστραφεί είναι σε μεγάλο μέρος του, άγνωστος. Εντάσσεται όμως, στα γενικότερα πλαίσια της γήρανσης του ανθρώπινου σώματος. Οι συνέπειες της εγκεφαλικής εκφύλισης είναι:

-Η μείωση της ικανότητας «πλαστικότητας». Δηλαδή, ο εγκέφαλος δεν μπορεί πλέον να δημιουργεί νέα κυκλώματα άρα οι γέροι μαθαίνουν πιο δύσκολα και συνεπώς, δύσκολα αλλάζουν τις αντιλήψεις τους. Για αυτό επιμένουν στις ιδέες τους και είναι κλασική η φράση «στα νιάτα μου ο κόσμος ήταν καλύτερος. Σήμερα εσείς οι νέοι τα καταστρέψατε όλα»!

-Η μείωση της πρόσφατης μνήμης. Εφόσον ο εγκέφαλος είναι «γεμάτος πληροφορίες», επιλέγει με πιο αυστηρό τρόπο τι θα θυμάται και τι όχι. Λόγω του μειωμένου αριθμού κυττάρων, τον συμφέρει να κρατά τα παλιά γεγονότα τα οποία είναι βαθιά ριζωμένα μέσα του και να απορρίπτει όσα από τα καινούργια δεν θεωρεί ιδιαίτερα ενδιαφέροντα.

Φυσιολογικά λοιπόν, ο εγκέφαλος «χάνει τη δύναμή του» με το πέρασμα των χρόνων. Αν όλοι οι άνθρωποι ζούσαν 150 χρόνια, όλοι θα ήταν σχεδόν «φυτά» δηλαδή με ελάχιστη εγκεφαλική λειτουργία. Βέβαια, δεν έχουν όλοι οι άνθρωποι την ίδια ταχύτητα γήρανσης. Υπάρχουν εκείνοι που έχουν υπερβεί τα 90 αλλά «τα έχουν τετρακόσια» και άλλοι που από τα 80 παρουσιάζουν νοητικά προβλήματα. Σε κάποιες περιπτώσεις όμως, η ταχύτητα εκφύλισης του εγκεφάλου είναι πολύ πιο γρήγορη από τον μέσο όρο. Έχουμε πχ ανθρώπους που από το 65 τους χρόνια ξεχνούν σημαντικά γεγονότα και η ζωή τους γίνεται δύσκολη. Στην περίπτωση αυτή μπορούμε να μιλάμε για την νόσο του Αλτσχάιμερ. Πρόκειται για μια πάθηση άγνωστης αιτιολογίας όπου επιταχύνεται σημαντικά η καταστροφή των εγκεφαλικών κυττάρων. Υπάρχει κληρονομικότητα γιατί παρατηρείται αυξημένη συχνότητα σε κάποιες οικογένειες.

Σε άλλες περιπτώσεις η επιτάχυνση της εγκεφαλικής εκφύλισης έχει γνωστά αίτια όπως είναι όλοι οι παράγοντες κινδύνου για αγγειακή νόσο: υπέρταση, υπερλιπιδαιμία, σακχαρώδης διαβήτης, κάπνισμα, κατάχρηση αλκοόλ κτλ. Επίσης, μπορεί να οφείλεται σε όγκους, υδροκέφαλο, μεταβολικές διαταραχές κα. Σε όλες τις περιπτώσεις που κάποιος ξεχνά ή έχει αλλάξει γενικότερα η συμπεριφορά του, καλό είναι να εξετάζεται από νευρολόγο ώστε να διαπιστωθεί το αίτιο. Βέβαια, συχνά αυτό που φταίει για την αφηρημάδα είναι απλά άγχος και τίποτα σοβαρότερο!

Σε περίπτωση που διαπιστωθεί κάποιος παράγοντας κινδύνου, η αντιμετώπισή του βοηθά ώστε να μην επιδεινωθεί η κατάσταση του εγκεφάλου. Καλό βέβαια, είναι να προσέχουμε την υγεία μας πριν εκδηλωθεί οποιαδήποτε βλάβη! Αν πρόκειται για νόσο Αλτσχάιμερ, υπάρχουν φάρμακα τα οποία επιβραδύνουν την εγκεφαλική εκφύλιση με αποτέλεσμα να επιβραδύνεται η νόσος. Τα ίδια φάρμακα χρησιμοποιούνται και σε περιπτώσεις που η αιτία δεν είναι ιδιαίτερα ξεκάθαρη και τις χαρακτηρίζουμε απλά ως «γεροντικές άνοιες». Από την προσωπική μου εμπειρία, τα φάρμακα αυτά επιβραδύνουν μεν εξέλιξη, αλλά δεν σταματούν την εγκεφαλική γήρανση και συνεπώς δεν θεραπεύουν τον ασθενή. Βοηθούν όμως, ώστε να μην επιδεινώνεται ταχύτατα η κατάστασή του και συνεπώς, προσφέρουν επί πλέον ποιότητα ζωής στους πάσχοντες!

Μπορεί κάποιοι ασθενείς να μην μπορούν να αναγνωρίσουν τα πρόσωπα γύρω τους, αλλά καταλαβαίνουν ότι πρόκειται για δικά τους άτομα και χαίρονται που βρίσκονται στο οικογενειακό τους περιβάλλον. Θα πρέπει να συζητούμε μαζί τους άσχετα με το αν λέμε «άλλα αντ’ άλλων»! Η ανθρώπινη επαφή είναι εκείνη που τους δίνει ποιότητα ζωής.

Στην λαϊκή παράδοση υπάρχει το ότι «οι γιαγιάδες λένε παραμύθια»! Αυτό οφείλεται στο ότι θυμούνται πολύ καλύτερα τα παλιά γεγονότα και είναι σωστό να παροτρύνουμε τους ηλικιωμένους να μας μιλούν άσχετα με το αν μας κουράζουν με «τα ίδια και τα ίδια»! Επίσης, θα πρέπει να τους παροτρύνουμε να έχουν οποιαδήποτε δραστηριότητα άσχετα με το αν την κάνουν σωστά. Η  νοητική άσκηση είναι παρόμοια με την σωματική: όταν προπονείται το σώμα αποδίδει καλύτερα, όταν προπονείται το μυαλό αποδίδει καλύτερα.

Ακόμη, δεν θα πρέπει να αλλάξουμε την διακόσμηση ή την θέση των επίπλων γιατί μπορεί να προκληθεί σύγχυση στον ασθενή και να μην αναγνωρίζει πλέον το σπίτι του. Σε περίπτωση που παρουσιάζει ανεξήγητη ανησυχία θα πρέπει να σκεφτούμε πως κάτι τον ενοχλεί. Θα μπορούσε κάπου να πονά ή να έχει πυρετό ή να παρουσιάζει άλλο πρόβλημα υγείας. Αν η υγεία του είναι εντάξει, θα πρέπει να εντοπίσουμε ψυχολογικό αίτιο (κάποιος τον στενοχώρησε πχ) ή ακόμη, θα μπορούσε να οφείλεται σε διαταραχή του ρυθμού ύπνου-εγρήγορσης. Σε οποιαδήποτε περίπτωση, καλό είναι να ζητήσετε την συμβουλή γιατρού.